Hệ Mặt trời đã có một "hành tinh con" có thể sống được?

Ít nhất một thế giới sự sống mang cấu trúc gần như hành tinh đã ra đời trong buổi sơ khai của Hệ Mặt trời cho đến khi bị sao Mộc - từng sáng gấp 10.000 lần hiện tại tấn công.

Một nhóm các nhà thiên văn học dẫn đầu bởi nhà khoa học hành tinh Carver Bierson của Đại học Bang Arizona (Mỹ) đã trình bày những phát hiện đặc biệt về bốn "mặt trăng Galileo" của sao Mộc.

Bốn thế giới đặc biệt đó - Io, Europa, Ganymede, Calisto - được coi như những "mặt trăng sự sống" và là mục tiêu của nhiều cơ quan vũ trụ trên thế giới như NASA, ESA trong hành trình đi tìm sinh vật ngoài hành tinh.


Bốn "mặt trăng sự sống" của sao Mộc - (Ảnh: NASA).

Hiện tại, chúng vẫn đang mang nhiều yếu tố tiềm năng cho sự sống. Theo tiến sĩ Bierson và các cộng sự, chúng còn hơn thế khi mới ra đời, thậm chí từng có thể có nước lỏng.

Dựa trên các dữ liệu đã biết về sao Mộc và nhóm mặt trăng khổng lồ này (Ganymede thậm chí còn lớn hơn cả sao Thủy), nhóm tác giả đã lập mô hình tiến hóa của chúng từ buổi sơ khai của Hệ Mặt trời.

Lúc đó, các mặt trăng Galileo, xếp thành hàng xung quanh đường xích đạo của sao Mộc, giống như một hệ hành tinh thu nhỏ, đang chập chững hình thành từ đĩa vật chất quanh sao Mộc sơ khai y hệt như một hệ hành tinh mới đang hình thành.

Cũng như các hệ sao khác tiến hóa, sao Mộc sau đó trưởng thành, bốn mặt trăng chính thức ra đời và chiếc đĩa cũng biến mất. Hành tinh cho đến nay vẫn giàu năng lượng này đã phát sáng rực rỡ, dù chưa bằng một ngôi sao nhưng cũng sáng gấp 10.000 lần so với ngày nay.

Bốn "mặt trăng sự sống" lại nằm quá gần sao Mộc và các điều kiện đó khiến chúng bị chiếu xạ còn mạnh mẽ hơn nhiều những gì chúng nhận được từ Mặt Trời, hoặc ít nhất hai mặt trăng gần nhất là Io và Europa đã phải chịu đựng.

Sao Mộc non trẻ khi đó trở thành "sát thủ", đủ thổi bay các chất dễ bay hơn trên các "hành tinh con" này, làm nước bốc hơi.

Hậu quả là các thiên thể đã được sinh ra như hành tinh phù hợp với sự sống này biến đổi một cách khốc liệt, thành những dạng thiên thể kỳ quặc nhất. Ví dụ, Calisto đầy sẹo với một miệng hố va chạm nặng nề nhất trong Hệ Mặt trời, dường như có kết cấu nửa đá nửa băng, trong khi Io ít băng nhất trong Hệ Mặt trời.


Mặt trăng núi lửa Io có thể từng là một "hành tinh con" được sinh ra để sống? - (Ảnh: NASA).

Io cũng được nhóm nghiên cứu đặc biệt quan tâm. Nó được biết tới như một mặt trăng núi lửa và là nơi duy nhất ngoài Trái đất có hoạt động địa chất đã được khẳng định trong Hệ Mặt trời. Tuy nhiên, hoạt động địa chất của nó lại quá dữ dội và biến nó thành địa ngục.

Quá khứ có thể không như vậy. Io có thể đã từng có một lượng nước đá đáng kể sau khi hình thành, nhưng bị sao Mộc "tàn sát".

Nếu điều này không xảy ra, Io hoàn toàn có thể là một "đối thủ cạnh tranh" của Trái đất, nhất là khi các nghiên cứu trước đó từng chỉ ra Io đủ gần với sao Mộc để có sự tương tác thủy triều đủ duy trì nhiều phản ứng quan trọng bên trong thiên thể.

Nghiên cứu vừa được trình bày tại Hội nghị khoa học Mặt trăng và hành tinh lần thứ 54 diễn ra tại bang Texas - Mỹ.

TIN CŨ HƠN
Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

Đăng ngày: 15/01/2026
Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Sự giãn nở của vũ trụ và khoảng cách rất lớn giữa các ngôi sao khiến không gian vũ trụ tối đen dù có vô vàn ngôi sao chiếu sáng.

Đăng ngày: 15/01/2026
Cách khoa học nghe được âm thanh rùng rợn của hố đen

Cách khoa học nghe được âm thanh rùng rợn của hố đen

Trái với quan niệm vũ trụ không thể có âm thanh do sóng âm không truyền được trong chân không, chúng ta thực sự có thể "nghe" vũ trụ bằng nhiều cách.

Đăng ngày: 13/01/2026
Phát hiện hãi hùng gần Trái đất: Hành tinh bị

Phát hiện hãi hùng gần Trái đất: Hành tinh bị "đánh cắp linh hồn"

Xung quanh một ngôi sao lùn màu cam chỉ cách Trái đất 130 năm ánh sáng, các nhà khoa học đã phát hiện một loại hành tinh chưa từng thấy và khó lòng lý giải.

Đăng ngày: 13/01/2026
“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

Siêu kính viễn vọng James Webb lần đầu tiên "xuyên thủng" bầu khí quyển của một hành tinh không giống bất cứ thứ gì được nhìn thấy trong hệ Mặt Trời hay những hệ sao lân cận.

Đăng ngày: 13/01/2026
Phát hiện một thiên hà khổng lồ mới bị che giấu trong

Phát hiện một thiên hà khổng lồ mới bị che giấu trong "vùng mù" của dải Ngân Hà

Các nhà thiên văn học vừa tìm thấy một "cấu trúc ngoài thiên hà" khổng lồ ẩn sau Dải Ngân Hà.

Đăng ngày: 11/01/2026
8 tín hiệu có thể của người ngoài hành tinh được phát hiện xung quanh các ngôi sao xa xôi

8 tín hiệu có thể của người ngoài hành tinh được phát hiện xung quanh các ngôi sao xa xôi

Các nhà khoa học cho rằng việc áp dụng trí tuệ nhân tạo có thể mở ra nhiều tiềm năng khám phá sự sống ngoài hành tinh.

Đăng ngày: 10/01/2026
Khoa Học News