Khám phá Cape Floral: Vương quốc hoa lửa
Không như các khu vực tự nhiên khác trên thế giới, hệ sinh thái Cape Floral, Nam Phi phụ thuộc vào lửa.
Thực vật bản địa có thể giữ nụ tới hàng chục năm không nở, chờ hỏa hoạn thiêu trụi vùng đất thành tro mới chịu trổ bông.
Bị cháy mới trồi nụ
Protea - Hoa vương của Cape Floral.
Dựa trên mức độ phong phú của hệ động - thực vật, các nhà sinh học chia sự đa dạng sinh thái thành 3 cấp độ: Vùng (zone), khu vực (region) và vương quốc (kingdom). Toàn cầu chỉ có 6 vương quốc tự nhiên: Holarctic Kingdom, Paleotropical Kingdom, Neotropical Kingdom, Australian Kingdom, Antarctic Kingdom và Cape Floral Kingdom.
Cape Floral là khu bảo tồn hoa ở Nam Phi. Nó có diện tích lên tới hơn 1 triệu ha và vùng đệm rộng gần 800 ha. Nơi đây là nhà của khoảng 9.600 loài thực vật, nhiều gấp 3 lần rừng nhiệt đới Amazon (châu Mỹ). Đặc biệt, có tới 70% các loài cây cối là đặc hữu.
Phần lớn thực vật Cape Floral thuộc nhà Fynbos, bao gồm 6.000 loài. Địa cầu có tổng cộng 8.500 loài Fynbos, và 80% chúng tập trung tại Nam Phi. Trên khắp Cape Floral, Fynbos chiếm lĩnh mọi mét đất. Chúng mọc thành những quần thể dày đặc, được phân thành 4 họ lớn là Protea, Erica, Restio và Geophyte.
Trong 4 họ này, Protea vượt trội về số lượng. Nó nổi bật với kích thước cây bụi tương đối lớn, bông hoa cực to và nở đẹp lộng lẫy. Dù vậy, không dễ để được chiêm ngưỡng hoa Protea. Loài cây này giữ nụ siêu lâu, có thể kéo dài cả vài thập kỷ. Các nhà sinh học phải gọi nó là “nụ ngủ đông”.
Trong khi các loài thực vật khác chờ mùa xuân để bung hoa, Protea kiên trì đợi... lửa. Phải đến khi toàn khu vực bốc cháy, thiêu trụi mọi thứ thành tro, nụ Protea mới thức tỉnh. Chưa đầy một tuần sau ngày hỏa hoạn, nó nhú ra khỏi đầu cành. Giữa không khí oi bức và cái nắng gay gắt của châu Phi, nụ Protea lớn nhanh như thổi.
Họ Protea trổ bông đồng loạt. Khi nó nở hoa, Cape Floral chính thức bước vào thời điểm rực rỡ nhất.
Lợi dụng lửa
Sự sống ở Cape Floral phụ thuộc vào... cháy rừng.
Trừ Protea, các loài thực vật ở Cape Floral Kingdom vẫn ra hoa đều đặn theo chu kỳ của từng giống. Tuy nhiên cũng như Protea, tất cả đều cần đến lửa. Nam Phi là đất nước nóng nực, hiếm mưa thừa nắng, dễ bị cháy rừng. Hầu hết các cây bản địa đã quen với hỏa hoạn. Chúng không chỉ tự trang bị kỹ năng chống lửa mà còn biết lợi dụng để sinh tồn.
Ngoài các giống cây đặc hữu, Cape Floral còn nhiều loài xâm lấn. Chúng do gió, động vật và con người mang từ xa tới, tranh chấp dinh dưỡng trên mảnh đất khô cằn. Để đối phó, các loài bản địa phát triển vỏ hạt siêu dày và cứng. Khi cháy rừng xảy ra, những kẻ xâm lấm bị lửa diệt sạch tận gốc. Đúng lúc này, hạt của các loài bản địa nhờ lửa đốt mất phần vỏ nảy mầm.
Không còn “giặc ngoại”, mầm Cape Floral thoải mái đâm rễ nẩy lá, phát triển ào ạt trên lớp tro mới màu mỡ. Cứ khoảng 10 - 20 năm, vương quốc hoa tự nhiên này lại cần bị cháy một lần.
Trước khi trở thành khu bảo tồn, sự cháy ở Cape Floral hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên. Bây giờ, nó do con người xếp đặt. Các nhà môi trường Nam Phi quy hoạch Cape Floral thành nhiều mảnh, tính toán thời gian và quyết định thời điểm đốt thích hợp nhất.
Tuy không nổi tiếng như Protea, 3 họ còn lại của nhà Fynbos không kém cạnh về vẻ đẹp. Chúng tụ tập thành những vạt lớn, có khi trải dài 120 km và rộng 100 km duyên hải. Hoa Fynbos mang nhiều kiểu dáng, từ đơn giản như hoa cúc dại đến trang đài như hoa lưu ly, thanh thoát như hoa chuông...
Theo ước tính của các nhà bảo tồn Cape Floral, Fynbos chiếm tới 50% bề mặt diện tích. Nhờ sự đa dạng của chúng, nơi này lừng danh vương quốc hoa. Quanh năm suốt tháng, Cape Floral luôn có loài Fynbos trổ bông. Chúng tràn thác sắc màu rực rỡ trên các sườn đồi, bãi đá, cánh đồng cỏ.
Giúp người dân nâng cao thu nhập
Một số loài hoa và cây của Cape Floral còn giúp cư dân nâng cao thu nhập.
Trong Cape Floral, Fynbos được chia thành 2 vùng sinh thái là trên và dưới 300 m so với mực nước biển. Chúng phát triển mạnh hơn ở điều kiện độ cao từ 300 m trở xuống, có 2 loài siêu giá trị kinh tế là Rooibos và Honeybush.
Từ hàng nghìn năm trước, người Nam Phi đã biết phơi khô cây Rooibos và hoa Honeybush làm trà nấu nước uống. Hai loại thực vật này nổi tiếng giàu vitamin và khoáng chất, giúp tăng cường sức khỏe, kháng bệnh tật. Ngày nay, khoa học còn phát hiện chúng hỗ trợ chống ung thư, lão hóa, có thể sử dụng trong cả công nghệ mỹ phẩm và sản xuất rượu.
Cape Floral cho phép cư dân xung quanh canh tác bền vững với môi trường. Trên khắp vùng đệm cũng như đất thấp của Cape Floral, Rooibos và Honeybush được trồng bạt ngàn.
Ngoài chúng, người Nam Phi còn tận dụng nhiều loài Fynbos khác đánh thành phên, be và lợp nhà thân thiện với môi trường. Họ cũng xuất khẩu hoa Protea quý và nhiều loài hoa đặc hữu khác, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Mặc dù không đa dạng bằng hệ thực vật, thế giới động vật ở Cape Floral cũng khá ấn tượng. Chí ít, khu bảo tồn này là nhà của 320 loài chim, 22 loài rắn cùng nhiều loài có vú. Đặc biệt, đây là nơi sinh trưởng của loài chuột kỳ lạ nhất Trái đất: Procavia capensis. Chúng có bề ngoài đặc sệt đám chuột lang, nhưng lại họ hàng với nhà voi châu Phi.
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng
Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.
Top 10 thiên tài có phát minh vĩ đại nhất trong lịch sử
Trong lịch sử có rất nhiều nhà khoa học thiên tài với rất nhiều phát minh đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhân loại. Dưới đây là 10 người có nhiều phát minh quan trọng nhất.
Vì sao người ta "ngại" thứ sáu ngày 13
Thứ 6 ngày 13 theo quan niệm Phương Tây là một ngày cực kỳ xui xẻo và kém may mắn. Rất nhiều người phải né tránh nó bởi đã có nhiều chuyện không vui xảy ra trong ngày này khiến họ kinh hãi.
Tìm hiểu quy trình sản xuất và sức mạnh bom hạt nhân
Sức mạnh hủy diệt của bom nguyên tử (bom hạt nhân) bắt nguồn từ những hạt nhân nhỏ bé proton, neutron và electron.
Ảo ảnh thị giác khiến chiếc váy gây tranh cãi nhất thế giới lại một lần nữa xuất hiện
Vài năm trước, chúng ta đã từng được chứng kiến một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất thế giới ảo. Đó chính là chiếc váy xanh đen - vàng trắng kỳ ảo này.
Sự thật "nhất định phải biết" về cá độ bóng đá
Cùng tìm lời giải cho việc, càng am hiểu đá bóng - tỉ lệ thua cá độ càng cao hay nhà cái luôn nắm phần thắng trong mọi ván cá cược...
