Lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực đang phục hồi
Lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực đang nhỏ lại và dự kiến sẽ hoàn toàn phục hồi vào năm 2066.
Tầng ozone là một vùng của tầng bình lưu nằm giữa 15 và 30km trên bề mặt Trái đất, có nồng độ khí ozone cao so với các phần khác của bầu khí quyển.
Bằng cách hấp thụ một số tia cực tím có hại của Mặt trời, nó hoạt động như một chiếc khiên bảo vệ sự sống trên Trái đất. Vào những năm 1970 và 1980, các nhà khoa học phát hiện một lỗ thủng lớn trong tầng ozone do tác động bởi chlorofluorocarbons (CFCs) - các hóa chất nhân tạo từng được sử dụng rộng rãi trong bình xịt, dung môi và chất làm lạnh - làm suy thoái tầng này sau khi bay lên tầng bình lưu.
Bản đồ 3D về lỗ thủng tầng ozone vào ngày 10/9/2024. (Nguồn: CAMS/ECMWF).
Năm 1987 Liên hợp quốc thông qua Nghị định thư Montreal thỏa thuận quốc tế cấm CFCs trên toàn cầu, đưa ra một kế hoạch dài hạn để loại trừ dần các chất làm suy giảm tầng ozone, làm giảm tốc độ mở rộng của lỗ thủng tầng ozone. Sau đó đã có 197 quốc gia, nền kinh tế phê chuẩn Nghị định thư này.
Montreal được đánh giá là một trong những hiệp định quốc tế thành công nhất trong việc giải quyết vấn đề môi trường toàn cầu, giúp đạt được sự đồng thuận trên toàn thế giới để loại bỏ dần các chất gây hại cho tầng ozone như CFC. Nghiên cứu công bố năm 2023 của Đại học Otago, New Zealand, cho thấy lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực có diện tích tối đa lên tới 26 triệu km2, gấp khoảng 3,4 lần diện tích đất liền Australia và lượng ozone trong lõi lỗ thủng đã giảm 26% kể từ năm 2004.
Tuy nhiên, tầng ozone rất phức tạp và sức khỏe của nó bị chi phối bởi nhiều yếu tố. Kích thước của lỗ thủng dao động theo mùa, xuất hiện vào tháng 8 và đạt kích thước tối đa vào tháng 10 trước khi đóng lại vào cuối tháng 11.
Theo Dịch vụ Giám sát Khí quyển Copernicus của EU (CAMS), lỗ thủng trên Nam Cực phát triển muộn hơn bình thường trong năm nay do những gián đoạn trong xoáy cực gây ra bởi hai đợt nóng lên đột ngột của tầng bình lưu vào tháng 7/2024. Do đó, nó tương đối nhỏ so với thời điểm này trong năm. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy lỗ thủng vẫn như dự đoán và đang phục hồi.
"Từ núi lửa đến biến đổi khí hậu, có rất nhiều yếu tố đóng vai trò trực tiếp hoặc gián tiếp trong việc hình thành lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực. Tuy nhiên, không có yếu tố nào ảnh hưởng lớn như các chất làm suy giảm ozone do con người tạo ra. Nghị định thư Montreal và các sửa đổi sau đó đã tạo đủ không gian cho tầng ozone bắt đầu phục hồi, và chúng ta có thể mong đợi các dấu hiệu phục hồi rõ ràng hơn trong bốn mươi năm tới", Laurence Rouil, Giám đốc CAMS tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung châu Âu, nói trong một tuyên bố. "Điều này cho thấy nhân loại có khả năng, thông qua hợp tác quốc tế và quyết định dựa trên khoa học, để thay đổi tác động của chúng ta lên bầu khí quyển của hành tinh".
Giáo sư Susan Solomon (Viện Công nghệ Massachusetts) - nhà khoa học phát hiện cơ chế gây ra lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực và hơn 40 năm bà nỗ lực tìm cách "vá" cũng thừa nhận "lỗ hổng đang thu hẹp và tầng ozone sẽ dần khôi phục lại", bà nói với PV và thêm rằng điều đó có thể xảy ra vào khoảng năm 2050.
Những cơn bão lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử
Trong quá khứ có không ít cơn bão với sức gió mạnh kỷ lục nhưng lại không gây ra nhiều thiệt hại.
Đặc điểm nổi bật của khí hậu châu Phi là gì?
Nhắc đến châu Phi là nhắm đến châu lục với nhiệt độ nóng bức quanh năm. Một châu lục với nhiều điều kiện phát triển kinh tế khó khăn, lạc hậu.
Siêu hạn hán ở Mỹ: Mặt hồ trơ đáy nứt nẻ, xác cá khô cứng tạo nên khung cảnh siêu thực
Một chiếc thuyền máy cũ vô chủ nhô lên khỏi lớp bùn đất nứt nẻ như một tấm bia mộ khổng lồ. Văn bia của nó có thể viết: Đây là vùng nước của Hồ Mead.
Phân biệt sự khác nhau giữa khí hậu và thời tiết
Khi nói về các hiện tượng mưa, nắng, gió,… người ta có lúc dùng từ thời tiết, nhưng có lúc dùng từ khí hậu. Vậy khí hậu và thời tiết có giống nhau không?
Khám phá bí ẩn phía sau hồ tự nhiên tròn nhất thế giới
Hồ Kingsley trở nên đặc biệt bởi hình dạng tròn bất thường của nó.
Có một dòng sông kỳ lạ ở Nga, không nước nhưng vẫn nghe tiếng róc rách quanh năm
Dưới lòng sông không hề có nước, chỉ toàn những khối đá khổng lồ nhưng kỳ lạ là người ta vẫn nghe thấy tiếng nước chảy róc rách.
