Khoa Học News

NASA ra mắt chiến binh chinh phục siêu hành tinh "hai mặt"

Chiến binh EXCITE của NASA sẽ hướng tầm mắt siêu việt của mình đến các "Sao Mộc nóng" bị khóa thủy triều ở ngoài Hệ Mặt trời.

NASA cho biết họ đang chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của EXCITE, tức "Kính viễn vọng hồng ngoại khí hậu ngoại hành tinh".

Đó là một thiết bị siêu việt được thiết kế để nghiên cứu bầu khí quyển của các ngoại hành tinh. Mục tiêu đầu tiên sẽ là các sao Mộc nóng bị khóa thủy triều, một trong những dạng hành tinh cực đoan nhất vũ trụ.


Kính viễn vọng EXCITE của NASA tại cơ sở sản xuất - (Ảnh: NASA).

"Sao Mộc nóng" là các hành tinh khí có kích cỡ, khối lượng tương đương sao Mộc của chúng ta, đôi khi còn lớn hơn nhiều lần.

Một số hành tinh loại này quay gần ngôi sao mẹ của nó đến nỗi rơi vào tình trạng khóa thủy triều tức bị lực hấp dẫn quá mạnh của ngôi sao giữ cho nó luôn quay chỉ một bán cầu duy nhất về phía ngôi sao.

Một ví dụ điển hình về tình trạng khóa thủy triều là Mặt trăng, vốn luôn hướng về Trái đất với một mặt duy nhất.

Tình trạng khóa thủy triều biến các "Sao Mộc nóng" trở thành loại hành tinh 2 mặt, một bên nóng như hỏa ngục, với kim loại cũng bị bốc hơi thành mây, một bên mát hơn rất nhiều.

Trước đó các kính viễn vọng khác của NASA đã giúp nhân loại biết được sự tồn tại của dạng hành tinh cực đoan này, cũng như tìm hiểu một cách sơ bộ về chúng và đưa ra một số lập luận.

Nhưng để hiểu được cụ thể có gì bên trong bầu khí quyển các thế giới "hỏa ngục" và những gì đang diễn ra trên đó, NASA cần một chiến binh mạnh mẽ hơn.

EXCITE có nhiệm vụ quan sát cách nhiệt phân bố trên khắp hành tinh, từ bán cầu nóng hướng về phía ngôi sao đến phía ban đêm tương đối mát hơn.

Nó cũng sẽ xác định cách các phân tử trong bầu khí quyển của một thế giới hấp thụ và phát ra ánh sáng trên toàn bộ quỹ đạo.

Dữ liệu này không chỉ có thể vén màn bí ẩn về thành phần hóa học của các thế giới xa xôi đó - ví dụ sự hiện diện của nước, methane, carbon dioxide và các hợp chất khác - mà còn cả cách chúng lưu thông trên toàn cầu khi hành tinh quay quanh ngôi sao của nó.

Các kính viễn vọng tiền nhiệm như Hubble, James Webb và Spitzer đã thu thập được một số phép đo này.

Ví dụ, vào năm 2014, Hubble và Spitzer đã quan sát một ngoại hành tinh có tên là WASP-43 b. Để thu thập dữ liệu trong một ngày kéo dài 22 giờ Trái đất của hành tinh đó, họ đã phải tận dụng, gạn lọc dữ liệu từ 60 giờ quan sát của Hubble và 46 giờ từ Spitzer.

Tuy nhiên, các kính viễn vọng này cũng đang phải thực hiện vô số nhiệm vụ khác nên các nghiên cứu "tận dụng" như thế càng trở nên rắc rối, khó khăn hơn.

Vì vậy, chúng ta cần đến EXCITE - kính viễn vọng bay lơ lửng bằng khinh khí cầu, hoạt động ở địa cực và ở độ cao bằng 99,5 % bề dày bầu khí quyển.

Nhờ đó, nó có tầm nhìn thuận tiện hơn về các mục tiêu cũng như quan sát rõ ràng mà không sợ bị nhiễu.

Nhưng trước đó, EXCITE phải hoàn thành chuyến bay thử nghiệm từ cơ sở khinh khí cầu khoa học Columbia ở Nam Cực. Tại khu vực này, nó có thể nhìn thấy các ngôi sao mục tiêu không bao giờ lặng và tăng gấp đôi lượng dữ liệu thu thập được.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Sinh vật màu tím có thể đang sống trên nhiều hành tinh khác

Sinh vật màu tím có thể đang sống trên nhiều hành tinh khác

Các nhà sinh vật học vũ trụ Mỹ đã khoanh vùng được dạng sự sống phổ biến nhất mà chúng ta có thể tìm thấy ở các ngoại hành tinh.

Đăng ngày: 12/11/2026
Phát hiện cực sốc về "chiếc đuôi" của Trái đất

Phát hiện cực sốc về "chiếc đuôi" của Trái đất

Không chỉ sở hữu một chiếc đuôi cực dài ở nơi Mặt trời không thể chiếu sáng, Trái Đất còn dùng nó để biến đổi một thiên thể khác.

Đăng ngày: 11/11/2026
Phát hiện hành tinh quay nhanh nhất trong vũ trụ, chỉ mất 0,0014 giây để quay một vòng!

Phát hiện hành tinh quay nhanh nhất trong vũ trụ, chỉ mất 0,0014 giây để quay một vòng!

PSR J1748−2446ad cách Trái đất khoảng 18.000 năm ánh sáng, hiện là thiên thể quay nhanh nhất trong vũ trụ được biết đến.

Đăng ngày: 11/11/2026
Mặt trời có thực sự phổ biến trong Dải Ngân hà không?

Mặt trời có thực sự phổ biến trong Dải Ngân hà không?

99,8% khối lượng trong Hệ Mặt Trời là do Mặt Trời chiếm giữ, với tư cách là ngôi sao duy nhất, Mặt Trời nắm chắc vị trí thống trị trong toàn bộ hệ sao.

Đăng ngày: 11/11/2026
Phát hiện mới gây choáng về hố đen

Phát hiện mới gây choáng về hố đen

Công trình nghiên cứu của 17 nhà thiên văn học ở chín quốc gia gần đây cho rằng hố đen có thể mang nguồn năng lượng tối, nguyên nhân thúc đẩy vũ trụ giãn nở.

Đăng ngày: 10/11/2026
Bí ẩn vành đai của sao Thổ và sự thật khủng khiếp phía sau

Bí ẩn vành đai của sao Thổ và sự thật khủng khiếp phía sau

Vành đai tuyệt đẹp của Sao Thổ có thể đã được hình thành theo cách mà không ai nghĩ tới.

Đăng ngày: 10/11/2026
Lần đầu tiên phát hiện thế giới ma 2 trong 1, một năm chỉ dài 20,5 giờ

Lần đầu tiên phát hiện thế giới ma 2 trong 1, một năm chỉ dài 20,5 giờ

Các nhà thiên văn vừa phát hiện thêm hai thế giới cực đoan hiếm thấy: Một cặp sao lùn cực lạnh, vô hình trong mắt người và siết lấy nhau rất chặt trong vũ điệu vĩnh cửu.

Đăng ngày: 09/11/2026
Khoa Học News