Những loài hóa thạch sống tồn tại lâu nhất trên Trái đất

Tôm nòng nọc, cá vây tay, con sam là những động vật thường được ví như hóa thạch sống do gần như không thay đổi suốt hàng trăm triệu năm.


Tôm nòng nọc bơi dưới ao nước. (Ảnh: Marián Polák)

Tổ chức Kỷ lục Thế giới Guinness trao danh hiệu "sinh vật sống lâu đời nhất" cho tôm nòng nọc (Triops cancriformis) vào tháng 11/2010. Các hóa thạch cho thấy loài giáp xác giống tôm này đã tồn tại từ kỷ Tam Điệp (cách đây 201,3 - 251,9 triệu năm), Live Science hôm 12/12 đưa tin.

Tôm nòng nọc có cơ thể giống chiếc thuổng, hình dáng hoàn hảo để đào dưới đáy những vũng nước tạm thời mà chúng trú ngụ. Cấu tạo cơ thể này hiệu quả đến mức chúng giữ nguyên trong hàng trăm triệu năm. Dù vậy, nghiên cứu ADN công bố từ năm 2010 hé lộ tôm nòng nọc chưa bao giờ ngừng tiến hóa bên dưới lớp vỏ giáp của chúng, tạo ra khác biệt giữa các loài mà mắt người không thể luôn luôn phát hiện.

Ví dụ, tôm nòng nọc T. cancriformis chỉ là một hậu duệ của tổ tiên kỷ Tam Điệp và không lớn hơn 25 triệu năm tuổi, theo nghiên cứu năm 2013 công bố trên tạp chí PeerJ. Theo một nghiên cứu khác vào năm 2012 trên tạp chí PLOS One, chúng có thể mới 2,6 triệu năm tuổi.

Một số loài còn sống ngày nay dường như cũng không thay đổi trong hàng triệu năm, có thể cạnh tranh danh hiệu động vật sống lâu nhất trên Trái Đất với tôm nòng nọc. Có lẽ nổi tiếng nhất trong số đó là nhóm cá biển sâu có tên cá vây tay (Coelacanth). Giới nghiên cứu lần đầu tiên phát hiện hóa thạch cá vây tay vào thế kỷ 19 và cho rằng chúng tuyệt chủng cuối kỷ Phấn Trắng cách đây 66 triệu năm. Nhưng sau đó, năm 1938, các ngư dân bắt được một con cá vây tay còn sống ngoài khơi Nam Phi. Ước tính loài cá cổ đại này có niên đại hơn 400 triệu năm.

Những loài cá vây tay sống ở biển ngày nay không giống như cá vây tay hóa thạch đã tuyệt chủng. Một nghiên cứu năm 2010 trên tạp chí Marine Biology hé lộ các loài còn sống xuất hiện trong vòng 20 - 30 triệu năm qua. Điều tương tự cũng đúng với con sam đã tồn tại khoảng 480 triệu năm. Nghiên cứu công bố năm 2012 trên tạp chí Molecular Phylogenetics and Evolution cho thấy nhóm sam châu Á cổ nhất còn sống gọi là Tachypleus mới chỉ xuất hiện khoảng 25 triệu năm trước, dù có hình dáng giống những hóa thạch hàng trăm triệu năm tuổi.

Các nhà sinh vật học vẫn chưa thể giải mã hoàn chỉnh lịch sử tiến hóa của tất cả động vật sống. Tuy nhiên, tôm nòng nọc, cá vây tay và con sam hé lộ ngay cả những tổ chức sinh vật có vẻ ổn định nhất cũng thay đổi. Nghiên cứu hóa thạch chỉ ra các loài tồn tại trong thời gian 500.000 - 3 triệu năm trước khi tuyệt chủng hoặc bị thay thế bởi một loài hậu duệ.

TIN CŨ HƠN
Loài chim cổ đại đã tuyệt chủng hồi sinh từ cõi chết

Loài chim cổ đại đã tuyệt chủng hồi sinh từ cõi chết

Hiện tượng tiến hóa lặp lại đã giúp một loài chim cổ đại xuất hiện trở lại ở Ấn Độ Dương và sống sót đến ngày nay.

Đăng ngày: 20/02/2026
Chuyện tình có thật của chú cá heo và cô gái trẻ, hành động gây sốc khi bi chia cắt khiến ai cũng choáng váng

Chuyện tình có thật của chú cá heo và cô gái trẻ, hành động gây sốc khi bi chia cắt khiến ai cũng choáng váng

Sau 4 tuần gần như suốt cả ngày đều ăn, ngủ rồi chơi cùng nhau, Peter đã phát sinh tình cảm dường như vô cùng sâu đậm với cô gái bên cạnh mình.

Đăng ngày: 20/02/2026
Những loài động vật đặc biệt có khả năng tỏa mùi thơm quyến rũ

Những loài động vật đặc biệt có khả năng tỏa mùi thơm quyến rũ

Trái đất quả là có rất điều kỳ thú mà đôi khi chúng ta không thể khám phá hết. 5 loài động vật hoang dã với khả năng tỏa ra mùi thơm quyến rũ dưới đây chính là minh chứng.

Đăng ngày: 19/02/2026
Cá trê bơi ngửa - Loài cá độc đáo tới mức được người Ai Cập dùng hình ảnh làm bùa may mắn

Cá trê bơi ngửa - Loài cá độc đáo tới mức được người Ai Cập dùng hình ảnh làm bùa may mắn

Theo mặt khoa học, khi chết cá sẽ mất khả năng duy trì trạng thái cân bằng và cơ thể chúng sẽ bị lật ngược. Vì vậy, nếu thấy cá bơi nghiêng hoặc ngửa bụng nổi lên là dấu hiệu chắc chắn của việc bị thương hoặc tử vong.

Đăng ngày: 19/02/2026
Bất ngờ phát hiện sao la tại Việt Nam sau 15 năm vắng bóng

Bất ngờ phát hiện sao la tại Việt Nam sau 15 năm vắng bóng

Bẫy ảnh đã chụp được hình ảnh một cá thể sao la, loài thú quý hiếm được nhiều người cho rằng đã biến mất vĩnh viễn khỏi Việt Nam.

Đăng ngày: 15/02/2026
3 giống mèo bác sĩ thú y khuyên nên tránh xa

3 giống mèo bác sĩ thú y khuyên nên tránh xa

Một số giống mèo có thể mang lại nhiều vấn đề hơn là niềm vui.

Đăng ngày: 12/02/2026
Ghé khu rừng Ấn Độ thăm loài sóc sặc sỡ nhất hành tinh: lòe loẹt như tranh vẽ

Ghé khu rừng Ấn Độ thăm loài sóc sặc sỡ nhất hành tinh: lòe loẹt như tranh vẽ

Tên khoa học của những con sóc đặc biệt này là Ratufa indica. Chúng thuộc loài thú hoạt động vào ban ngày, sống trên cây, ăn thực vật, trứng chim, và côn trùng.

Đăng ngày: 12/02/2026
Khoa Học News