Khoa Học News

Phát hiện hố đen lớn gấp 30 tỷ lần khối lượng Mặt trời

Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Durham sử dụng thấu kính hấp dẫn để phát hiện siêu hố đen cách Trái đất hàng tỷ năm ánh sáng.

Các nhà thiên văn học phát hiện một trong những hố đen lớn nhất từng được tìm thấy, gấp khoảng 30 tỷ lần khối lượng Mặt trời, bằng cách sử dụng dự đoán của Albert Einstein về thấu kính hấp dẫn. Hố đen khổng lồ ở cách Trái đất 2,7 tỷ năm ánh sáng trong thiên hà sáng nhất cụm Abell 1201, lộ diện do vòm ánh sáng cong từ thiên hà nền bị kéo giãn và nhòe đi bởi lực hấp dẫn cực lớn của nó.


Mô phỏng hố đen làm méo trường không gian - thời gian. (Ảnh: ESA/Hubble).

Hố đen quái vật tồn tại "ở khoảng trên của giới hạn về độ lớn mà các nhà thiên văn học ước tính". Đây có thể là hố đen đầu tiên trong số nhiều vật thể tương tự trong vũ trụ mà nhóm nghiên cứu có thể phát hiện trên bầu trời đêm nhờ kỹ thuật mới. Tìm kiếm hố đen siêu khối lượng chỉ là bước mở đầu trong việc tính toán hố đen phát triển lớn tới mức nào, theo bài báo công bố hôm 28/3 trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Thuyết tương đối tổng quát của Einstein mô tả những vật thể đồ sộ bóp méo trường không gian - thời gian như thế nào. Einstein cho rằng lực hấp dẫn không phải một lực mà là kết quả của độ cong của không gian - thời gian gây ra bởi sự phân bố khối lượng không đồng đều. Đường cong này quyết định cách năng lượng và vật chất di chuyển. Theo một trong những dự đoán nổi tiếng nhất của thuyết tương đối tổng quát, ánh sáng từ thiên hà xa xôi bị bẻ cong bởi lực hấp dẫn của vật thể khổng lồ phía trước, gọi là vòng Einstein. Các nhà thiên văn học có thể sử dụng hiệu ứng mang tên thấu kính hấp dẫn này để phát hiện thiên thể mờ nhạt không thể quan sát bằng cách khác.

"Hầu hết hố đen lớn nhất mà chúng ta biết ở trạng thái hoạt động, trong đó vật chất bị kéo vào gần hố đen nóng lên và giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng, tia X và bức xạ khác", đồng tác giả nghiên cứu James Nightingale, nhà vật lý thiên văn ở Đại học Durham, Anh, cho biết. "Tuy nhiên, thấu kính hấp dẫn cho phép chúng ta nghiên cứu hố đen không hoạt động (loại hố đen không ăn và do đó không tạo ra ánh sáng)".

Sau khi trông thấy vòm ánh sáng cong quanh hố đen không hoạt động, nhóm nghiên cứu sử dụng thông tin về cách nó kéo giãn ánh sáng để xác định kích thước của hố đen. Kết hợp ảnh chụp độ phân giải cao từ kính viễn vọng không gian Hubble và siêu máy tính DiRAC COSMA8, các nhà nghiên cứu mô phỏng hố đen cần lớn tới mức nào để bẻ cong ánh sáng tới mức đó. Họ phát hiện hố đen lớn gấp 30 tỷ lần khối lượng Mặt trời và lớn hơn khoảng 8.000 lần hố đen siêu khối lượng ở trung tâm dải Ngân Hà. Hố đen lớn nhất từng được tìm thấy là TON 618, nặng gấp 66 tỷ lần khối lượng Mặt trời.

Nghiên cứu hố đen khổng lồ theo cách trên có thể giúp giới khoa học tìm hiểu cách hố đen phát triển tới kích thước khó tin cũng như tác động của chúng tới quá trình tiến hóa của vũ trụ, theo Nightingale.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
NASA chuẩn bị công bố hình ảnh sâu nhất từng chụp trong vũ trụ

NASA chuẩn bị công bố hình ảnh sâu nhất từng chụp trong vũ trụ

Giám đốc Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) Bill Nelson ngày 29/6 cho biết cơ quan này sẽ công bố "hình ảnh sâu nhất về vũ trụ" do kính viễn vọng không gian James Webb chụp lại.

Đăng ngày: 12/11/2026
Phát hiện hành tinh quay nhanh nhất trong vũ trụ, chỉ mất 0,0014 giây để quay một vòng!

Phát hiện hành tinh quay nhanh nhất trong vũ trụ, chỉ mất 0,0014 giây để quay một vòng!

PSR J1748−2446ad cách Trái đất khoảng 18.000 năm ánh sáng, hiện là thiên thể quay nhanh nhất trong vũ trụ được biết đến.

Đăng ngày: 11/11/2026
Phát hiện mới gây choáng về hố đen

Phát hiện mới gây choáng về hố đen

Công trình nghiên cứu của 17 nhà thiên văn học ở chín quốc gia gần đây cho rằng hố đen có thể mang nguồn năng lượng tối, nguyên nhân thúc đẩy vũ trụ giãn nở.

Đăng ngày: 10/11/2026
Bí ẩn vành đai của sao Thổ và sự thật khủng khiếp phía sau

Bí ẩn vành đai của sao Thổ và sự thật khủng khiếp phía sau

Vành đai tuyệt đẹp của Sao Thổ có thể đã được hình thành theo cách mà không ai nghĩ tới.

Đăng ngày: 10/11/2026
Lần đầu tiên phát hiện thế giới ma 2 trong 1, một năm chỉ dài 20,5 giờ

Lần đầu tiên phát hiện thế giới ma 2 trong 1, một năm chỉ dài 20,5 giờ

Các nhà thiên văn vừa phát hiện thêm hai thế giới cực đoan hiếm thấy: Một cặp sao lùn cực lạnh, vô hình trong mắt người và siết lấy nhau rất chặt trong vũ điệu vĩnh cửu.

Đăng ngày: 09/11/2026
Nơi nào có nhiều vàng nhất trong Hệ Mặt trời?

Nơi nào có nhiều vàng nhất trong Hệ Mặt trời?

Bạn đã bao giờ nhìn thấy một hành tinh đầy vàng chưa? Nó không chỉ tồn tại mà còn ở rất gần Trái đất, thậm chí chúng ta còn hy vọng có thể khai thác những mỏ vàng ở đó.

Đăng ngày: 08/11/2026
Mãn nhãn trước bức ảnh cực kỳ chi tiết về Mặt trăng

Mãn nhãn trước bức ảnh cực kỳ chi tiết về Mặt trăng

Bức ảnh chi tiết đến kinh ngạc về Mặt Trăng là thành quả của nỗ lực miệt mài không ngừng nghỉ từ hai nhà nhiếp ảnh thiên văn người Mỹ.

Đăng ngày: 08/11/2026
Khoa Học News