Phát hiện "nút điều chỉnh" đồng hồ sinh học của cơ thể người

Những chuyến bay qua nhiều múi giờ, việc làm ca và các hoạt động thức khuya hay xuyên đêm đều có thể làm đảo lộn nhịp điệu sinh học thường nhật của cơ thể bạn. Suốt nhiều năm qua, giới nghiên cứu đã dần dần tìm ra các thành phần của chiếc "đồng hồ sinh học" đang vận hành những nhịp điệu này.

>>> Tìm ra bí mật của đồng hồ sinh học

Hiện các nhà khoa học đã khám phá được thứ đóng vai trò như "nút điều chỉnh" đồng hồ sinh học ở chuột. Đột phá này rốt cuộc có thể giúp họ phát triển các phương pháp hiệu chỉnh sự không tương thích giữa môi trường với các đồng hồ bên trong cơ thể của người.


Thực tế, có thể kiểm soát các đồng hồ sinh học

Các nhịp điệu sinh học là những thay đổi sinh lý, tâm lý và hành vi tuân theo một chu kỳ kéo dài gần 24 tiếng đồng hồ, vốn chủ yếu chịu sự điều khiển của các thay đổi về ánh sáng trong môi trường. Các thay đổi này bắt nguồn từ các nhóm phân tử tương tác bên trong cơ thể, gọi chung là các đồng hồ sinh học, và "máy chủ" tọa lạc trong bộ não chịu trách nhiệm điều phối và quản lý chúng để đảm bảo cơ thể vận hành đồng bộ hóa.

Một số nghiên cứu trước đây từng phát hiện, "máy chủ" là một bó tế bào thần kinh trong một vùng não có tên gọi nhân trên trao đổi chéo (SCN). Tuy nhiên, các nhà khoa học đã không biết liệu thay đổi cách kích thích các tế bào này có làm biến đổi cách chúng vận hành hay không.

Hiện, các chuyên gia thuộc Đại học Vanderbilt (Mỹ) đã chứng minh rằng, thực tế có thể kiểm soát các đồng hồ sinh học thông qua việc lựa chọn bật hoặc tắt số tế bào nói trên, giả lập hiệu quả các hoạt động vào ban ngày và ban đêm của chúng.

Để thao túng hoạt động của các tế bào thần kinh trong vùng SCN, các nhà nghiên cứu đã sử dụng một kỹ thuật phức tạp có tên gọi optogenetics. Nó bao gồm việc chèn các gene mã hóa những protein nhạy sáng vào các tập hợp tế bào khu biệt, tạo ra một bó tế bào thần kinh phản ứng với ánh sáng theo một cách nhất định. Tiếp đến, sau khi cấy một sợi quang học vào bộ não, họ có thể sử dụng các tia laser để kích thích (bật) hoặc ức chế (tắt) những tế bào này.

Như mô tả trên tạp chí Nature Neuroscience, nhóm nghiên cứu nhận thấy, thông qua kích thích nhân tạo các tế bào thần kinh SCN, họ đã có thể thao túng nhịp điệu ngủ/thức của các con chuột, tức là điều chỉnh được máy chủ. Đột phá này mở ra triển vọng về việc dùng optogenetics để chữa trị các rối loạn nhịp điệu sinh học ở người.

TIN CŨ HƠN
Không nên tắm rửa khi trời có sấm sét

Không nên tắm rửa khi trời có sấm sét

Nên tránh ra ngoài mỗi khi nghe tiếng sấm. Tuy nhiên, kể cả lúc ở trong nhà, bạn vẫn phải đối mặt với rủi ro bị sét tấn công.

Đăng ngày: 08/01/2026
Ai không nên uống nước đậu đen?

Ai không nên uống nước đậu đen?

Đậu đen là loại hạt lành tính tuy nhiên không nên lạm dụng dùng đặc biệt là uống thay nước, sẽ làm ảnh hưởng tới khả năng hấp thu của các chất trong cơ thể.

Đăng ngày: 08/01/2026
10 triệu chứng biểu hiện suy thận

10 triệu chứng biểu hiện suy thận

Rất nhiều người mắc bệnh thận mạn nhưng không biết, bởi vì những dầu hiệu ban đầu có thể là rất khó thấy.

Đăng ngày: 06/01/2026
Phản ứng kì lạ của bộ não và cơ thể khi bạn bóp cò súng

Phản ứng kì lạ của bộ não và cơ thể khi bạn bóp cò súng

Bạn nhìn xuống khẩu súng, nhắm mục tiêu, thở ra từ từ và bóp cò. Ngay lập tức, một loạt sự kiện diễn ra: ánh sáng tóe lên, cơ thể bị giật lại đằng sau, một tiếng nổ chát chúa và mùi thuốc súng khét lẹt.

Đăng ngày: 05/01/2026
Cách nhận biết mật ong thật, mật ong giả

Cách nhận biết mật ong thật, mật ong giả

Nhỏ mật ong lên tờ giấy mỏng, giọt mật vón lại mà không thấm quanh tờ giấy là mật ong thật.

Đăng ngày: 05/01/2026
Những thực phẩm giúp bạn có giấc ngủ sâu hơn

Những thực phẩm giúp bạn có giấc ngủ sâu hơn

Không ai phủ nhận việc thiếu ngủ ban đêm gây ra nhiều hậu quả tai hại đến sức khỏe của con người.

Đăng ngày: 01/01/2026
Axiostat - Băng gạc giúp liền vết thương hở cực kỳ hiệu quả sử dụng trong quân đội

Axiostat - Băng gạc giúp liền vết thương hở cực kỳ hiệu quả sử dụng trong quân đội

Axiostat vừa trở thành công ty đầu tiên của Ấn Độ về các sản phẩm chăm sóc vết thương được FDA bật đèn xanh cho phép bán các sản phẩm băng bó vết thương hở tại Mỹ.

Đăng ngày: 29/12/2025
Khoa Học News