Tại sao Australia đầy rẫy động vật kịch độc?

Hệ sinh thái thích hợp và sự cố ngẫu nhiên khiến Australia trở thành vùng đất hứa cho những động vật sử dụng vũ khí sinh học là nọc độc.


Rắn nâu miền đông (Pseudonaja textilis) săn mồi bằng cả nọc độc và cách siết chặt. (Ảnh: Kristian Bell)

Australia là nơi sinh sống của vô số sinh vật có nọc độc, bao gồm nhện, rắn, sứa, bạch tuộc, kiến, ong và thậm chí thú mỏ vịt. Australia trở thành một vùng đất đai tách biệt cách đây khoảng 100 triệu năm khi tách khỏi siêu lục địa Gondwana, theo Kevin Arbuckle, phó giáo sư về khoa học tiến hóa ở Đại học Swansea, Anh. Một số sinh vật có độc đơn giản bị mắc kẹt ở Australia khi nó trở thành vùng đất biệt lập, theo Live Science.

Nhiều loài động vật chân khớp có độc như kiến bẫy hàm (chi Odontomachus) có thể gây ra vết cắn đau đớn nhưng chúng cũng sống ở những vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, không chỉ Australia. Tương tự, kiến bulldog Australian (chi Myrmecia), có thể đốt và cắn đồng thời, nằm trong số loài kiến nguy hiểm nhất thế giới và giết chết 3 người từ năm 1936, theo Kỷ lục Thế giới Guinness. Các loài kiến độc này đã tồn tại ở Gondwana ở thời điểm phân tách và tiếp tục ở Australia khi nó trở thành lục địa riêng.

Đối với nhện, nhện mạng phễu (chi Hadronyche và Atrax) là loài nhện chỉ sống ở Australia, có thể giết chết người bằng nhát cắn chứa nọc độc, theo Arbuckle. Nhện mạng phễu Sydney đực (Atrax robustus) từng khiến 13 người thiệt mạng, dù không có ca tử vong nào được ghi nhận từ khi huyết thanh ra đời vào năm 1981, theo Bảo tàng Australia. Một loài nhện góa phụ của Australia là nhện lưng đỏ (Latrodectus hasselti), có thể gây chết người. Tổ tiên của chúng cũng sinh sống ở Australia ở thời điểm tách thành lục địa.

Tương tự, động vật chân đầu có độc, bao gồm mực, bạch tuộc và mực nang, đã tồn tại từ 300 triệu năm trước. Chúng sống ở vùng biển xung quanh suốt thời gian dài trước khi Australia tách khỏi lục địa Gondwana.

Một lý do khác khiến Australia đầy rẫy sinh vật kịch độc đến từ 60 triệu năm trước như một "sự cố ngẫu nhiên trong lịch sử", Michael Lee, giáo sư sinh vật học tiến hóa ở Bảo tàng Nam Australia và Đại học Flinders, cho biết. Hồi đó, quá trình trôi dạt lục địa đẩy Australia về phía Nam Cực lạnh giá, xóa sổ phần lớn bò sát. Khi lục địa chậm rãi trôi dạt về hướng bắc, nó ấm lên và thu hút các loài bò sát một lần nữa. Tình cờ, 40 triệu năm sau "sự cố" này, những loài rắn đầu tiên xâm chiếm lục địa và đến từ họ rắn hổ có nọc độc, bao gồm rắn hổ mang, rắn mamba, rắn san hô và rắn taipan. Chúng trở thành tổ tiên loài rắn ở Australia, tiến hóa thành nhiều loài rắn độc hơn.

Trong số 220 loài rắn ở Australia, 145 loài có độc. Những loài rắn nguy hiểm chết người chiếm 65% số lượng rắn tại đây, dù chỉ có khoảng 15% rắn trên thế giới có độc.

Đối với sứa, mọi loài đều có độc. Chúng có niên đại hơn 500 triệu năm và trôi nổi qua đại dương từ trước khi Australia tồn tại. Trong khi sứa hộp (Carukia barnesi) sứa lửa (Physalia physalis) cư trú ở vùng biển Australia, Arbuckle nhấn mạnh chúng cũng tồn tại ở các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới khác. Chúng không phải hiện tượng chỉ có tại đây. Thay vào đó, vùng ven biển Australia có hệ sinh thái phù hợp với chúng.

TIN CŨ HƠN
Tại sao Marie Curie được chôn cất trong quan tài lót chì?

Tại sao Marie Curie được chôn cất trong quan tài lót chì?

Marie Curie qua đời do bệnh thiếu máu bất sản vì làm việc với phóng xạ và quan tài của bà sau này được công nhân khai quật phát hiện bên trong là lớp lót chì dày 2,5 mm.

Đăng ngày: 30/01/2026
Tại sao một số loài rắn hổ có thể phun nọc chính xác vào mắt nạn nhân?

Tại sao một số loài rắn hổ có thể phun nọc chính xác vào mắt nạn nhân?

Nọc rắn hổ nếu dính vào mắt sẽ gây ra tình trạng đau nhức dữ dội, thậm chí dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

Đăng ngày: 30/01/2026
Vì sao gấu trúc chỉ được tìm thấy ở Trung Quốc?

Vì sao gấu trúc chỉ được tìm thấy ở Trung Quốc?

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng đã từng một lần được nghe tới cái tên gấu trúc - một loài động vật đáng yêu được coi như "quốc bảo" của Trung Quốc.

Đăng ngày: 28/01/2026
Tế bào trong cơ thể tự thay mới liên tục, sao con người vẫn già đi?

Tế bào trong cơ thể tự thay mới liên tục, sao con người vẫn già đi?

Cơ thể con người có hàng nghìn tỉ tế bào. Theo thời gian, các tế bào già đi và bị hư hỏng, vì vậy các tế bào trong cơ thể con người liên tục tái tạo. Vậy sao con người vẫn già đi?

Đăng ngày: 28/01/2026
Vì sao cúng ông Công ông Táo lại chỉ thả cá chép?

Vì sao cúng ông Công ông Táo lại chỉ thả cá chép?

Theo quan niệm dân gian, trong lễ cúng ông Công ông Táo không thể thiếu cá chép. Loài vật này sẽ hóa rồng, đưa ông Táo về trời và đem lại thành công, thịnh vượng cho gia chủ.

Đăng ngày: 28/01/2026
Có hàng triệu loài trên Trái đất, tại sao chỉ mỗi con người cần mặc quần áo để giữ ấm?

Có hàng triệu loài trên Trái đất, tại sao chỉ mỗi con người cần mặc quần áo để giữ ấm?

Con người là loài đặc biệt trong số các loài linh trưởng, tất nhiên điều này không có nghĩa là chúng ta đã phát triển một nền văn minh thông minh và nhảy ra khỏi vòng tròn đó.

Đăng ngày: 27/01/2026
Tại sao động vật càng

Tại sao động vật càng "to xác" càng ăn ít? Nghịch lý này vật lý cũng không giải thích nổi!

Trong nhiều thế kỷ, các nhà khoa học đã đặt câu hỏi tại sao, tính theo kg, động vật lớn đốt ít năng lượng hơn và đòi hỏi ít thức ăn hơn động vật nhỏ.

Đăng ngày: 26/01/2026
Khoa Học News