Tàu Ấn Độ phát hiện một “đại dương tử thần” ở Mặt trăng

Phân tích mới dựa trên bộ dữ liệu của tàu thám hiểm Mặt trăng Pragyan của Ấn Độ đã đem lại nhiều bất ngờ mới.

Pragyan là tàu đổ bộ dạng xe tự thành được tàu mẹ Chandrayaan-3 thả xuống trong sứ mệnh cùng tên năm 2023. Cho đến nay, Pragyan đã ngủ đông được 11 tháng ở Mặt trăng và không thể thức dậy.

Mặc dù vậy, các nhà khoa học ở Trái đất vẫn không ngừng phân tích bộ dữ liệu thú vị mà nó thu thập trong thời gian hoạt động ngắn ngủi.


Mặt trăng sơ khai có một đại dương magma toàn cầu - (Ảnh đồ họa: NASA).

Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature đã tiết lộ về một "đại dương tử thần". Theo nhóm tác giả dẫn đầu bởi Phòng thí nghiệm Nghiên cứu vật lý (PRL - Ấn Độ), phép đo của Pragyan đã tiết lộ hỗn hợp đặc biệt của các nguyên tố hóa học trong đất Mặt trăng (regolith) xung quanh tàu đổ bộ tương đối đồng đều.

Regolith này chủ yếu được tạo thành từ một loại đá trắng gọi là ferroan anorthosit. Có một điểm đặc biệt, mẫu đất Pragyan lấy lên ở khu vực cực Nam của Mặt trăng này có thành phần "nằm giữa" thành phần 2 mẫu khác được từ 2 địa điểm vùng xích đạo mà tàu Apollo 16 của Mỹ và Luna-20 của Liên Xô đã thu thập năm 1972.

Điều này có nghĩa dù có chút khác biệt, đất Mặt trăng vẫn có sự tương đồng lớn về mặt hóa học ở cực Nam và xích đạo. Điều này củng cố ý tưởng về một đại dương toàn cầu từng bao phủ bề mặt thiên thể khi nó còn "sơ sinh".

Nhưng đại dương này không giống với những gì chúng ta thấy trên Trái đất hiện tại, mà giống với địa cầu thuở sơ khai hơn: Đó là một đại dương magma, tức "nước" toàn là đá nóng chảy.

Giả thuyết về đại dương magma toàn cầu của Mặt trăng đã có từ lâu, gọi là "Mô hình đại dương magma Mặt trăng (LMO)". Đây sẽ là bằng chứng rõ ràng, cho thấy nó thực sự đã tồn tại.

Kết quả này cũng là mảnh ghép vừa vặn cho giả thuyết lớn hơn về sự hình thành của vệ tinh Trái đất.

Nhiều nhà khoa học tin rằng Trái đất ban đầu chỉ lẻ loi, nhưng một hành tinh tên Theia cỡ Sao Hỏa đã đâm vào nó 4,5 tỉ năm trước.

Sau vụ va chạm, một phần địa cầu sơ khai và cả Theia hợp nhất lại thành địa cầu hiện tại, một số mảnh vụn nhỏ hơn bay lên quỹ đạo rồi dần kết tụ thành Mặt trăng.

Đại dương magma đã có từ khi hình thành và tồn tại cho đến hàng chục hoặc hàng trăm triệu năm sau đó.

Sự nguội đi và kết tinh của đại dương magma này cuối cùng đã giúp hình thành đá ferroan anorthosit, tạo nên lớp vỏ đầu tiên của Mặt trăng. Đại diện cho lớp vỏ ferroan anorthosit đó chính là các mảnh đá trắng giàu khoáng chất anorthite bí ẩn mà tàu Apollo 11 đã tìm thấy hơn nửa thế kỷ trước.

TIN CŨ HƠN
Tàu Trung Quốc xác định “thế giới ngầm” khó tin trong Mặt trăng

Tàu Trung Quốc xác định “thế giới ngầm” khó tin trong Mặt trăng

Những cấu trúc khó tin bên dưới mặt tối của Mặt Trăng vừa được Yutu-2 - một robot dạng xe tự hành đi kèm với tàu Hằng Nga 4 - vén màn bí ẩn.

Đăng ngày: 22/02/2026
NASA chia sẻ hình ảnh Trái đất chưa từng có chụp từ tàu vũ trụ Orion

NASA chia sẻ hình ảnh Trái đất chưa từng có chụp từ tàu vũ trụ Orion

Tàu vũ trụ Orion thực hiện sứ mệnh Artemis 1 ngày 28/11 đã lập kỷ lục mới về khoảng cách xa Trái đất nhất của một tàu vũ trụ được cho là có thể chở con người.

Đăng ngày: 22/02/2026
Cách để

Cách để "thức cả đêm" mà không mệt mỏi theo kinh nghiệm của NASA

Các phi hành gia lẫn vô số chuyên gia, kỹ sư của NASA thường xuyên phải làm việc trong điều kiện căng thẳng và đây là cách để họ vượt qua cơn buồn ngủ.

Đăng ngày: 21/02/2026
Vật thể cách xa 19,5 tỉ năm ánh sáng

Vật thể cách xa 19,5 tỉ năm ánh sáng "xuyên không" đến Trái đất

Trong khoảnh khắc cực hiếm, vật thể cổ đại biến hình thành "vòng Einstein", xuất hiện trước người Trái đất nhờ một vùng không - thời gian bị bẻ cong hỗn loạn.

Đăng ngày: 21/02/2026
Bạn có biết: Máu trong cơ thể phi hành gia chảy khác hẳn khi trong không gian

Bạn có biết: Máu trong cơ thể phi hành gia chảy khác hẳn khi trong không gian

Khi nhìn hình ảnh các phi hành gia trôi trong Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), bạn có thể thấy diện mạo của họ có chút khác thường.

Đăng ngày: 21/02/2026
Hôm nay,

Hôm nay, "vòng lửa" hiện giữa trời: NASA bắn ngay 3 quả rocket

Ngay khi "vòng lửa" đem lại bóng tối trên khắp châu Mỹ vào lúc 10 giờ 3 phút ngày 14-10 (22 giờ 3 phút cùng ngày theo giờ Việt Nam), 3 quả rocket sẽ được NASA bắn trực diện vào vùng bóng tối bí hiểm đó.

Đăng ngày: 21/02/2026
Tàu Ấn Độ sống sót thế nào trước cái lạnh khắc nghiệt ở nửa tối Mặt trăng?

Tàu Ấn Độ sống sót thế nào trước cái lạnh khắc nghiệt ở nửa tối Mặt trăng?

Tàu Chandrayaan-3 của Ấn Độ đứng trước cơ hội trở thành thiết bị khoa học đầu tiên sống sót thành công qua màn đêm lạnh giá của Mặt trăng mà không cần thiết bị sưởi.

Đăng ngày: 21/02/2026
Khoa Học News