Tàu Ấn Độ phát hiện một “đại dương tử thần” ở Mặt trăng
Phân tích mới dựa trên bộ dữ liệu của tàu thám hiểm Mặt trăng Pragyan của Ấn Độ đã đem lại nhiều bất ngờ mới.
Pragyan là tàu đổ bộ dạng xe tự thành được tàu mẹ Chandrayaan-3 thả xuống trong sứ mệnh cùng tên năm 2023. Cho đến nay, Pragyan đã ngủ đông được 11 tháng ở Mặt trăng và không thể thức dậy.
Mặc dù vậy, các nhà khoa học ở Trái đất vẫn không ngừng phân tích bộ dữ liệu thú vị mà nó thu thập trong thời gian hoạt động ngắn ngủi.
Mặt trăng sơ khai có một đại dương magma toàn cầu - (Ảnh đồ họa: NASA).
Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature đã tiết lộ về một "đại dương tử thần". Theo nhóm tác giả dẫn đầu bởi Phòng thí nghiệm Nghiên cứu vật lý (PRL - Ấn Độ), phép đo của Pragyan đã tiết lộ hỗn hợp đặc biệt của các nguyên tố hóa học trong đất Mặt trăng (regolith) xung quanh tàu đổ bộ tương đối đồng đều.
Regolith này chủ yếu được tạo thành từ một loại đá trắng gọi là ferroan anorthosit. Có một điểm đặc biệt, mẫu đất Pragyan lấy lên ở khu vực cực Nam của Mặt trăng này có thành phần "nằm giữa" thành phần 2 mẫu khác được từ 2 địa điểm vùng xích đạo mà tàu Apollo 16 của Mỹ và Luna-20 của Liên Xô đã thu thập năm 1972.
Điều này có nghĩa dù có chút khác biệt, đất Mặt trăng vẫn có sự tương đồng lớn về mặt hóa học ở cực Nam và xích đạo. Điều này củng cố ý tưởng về một đại dương toàn cầu từng bao phủ bề mặt thiên thể khi nó còn "sơ sinh".
Nhưng đại dương này không giống với những gì chúng ta thấy trên Trái đất hiện tại, mà giống với địa cầu thuở sơ khai hơn: Đó là một đại dương magma, tức "nước" toàn là đá nóng chảy.
Giả thuyết về đại dương magma toàn cầu của Mặt trăng đã có từ lâu, gọi là "Mô hình đại dương magma Mặt trăng (LMO)". Đây sẽ là bằng chứng rõ ràng, cho thấy nó thực sự đã tồn tại.
Kết quả này cũng là mảnh ghép vừa vặn cho giả thuyết lớn hơn về sự hình thành của vệ tinh Trái đất.
Nhiều nhà khoa học tin rằng Trái đất ban đầu chỉ lẻ loi, nhưng một hành tinh tên Theia cỡ Sao Hỏa đã đâm vào nó 4,5 tỉ năm trước.
Sau vụ va chạm, một phần địa cầu sơ khai và cả Theia hợp nhất lại thành địa cầu hiện tại, một số mảnh vụn nhỏ hơn bay lên quỹ đạo rồi dần kết tụ thành Mặt trăng.
Đại dương magma đã có từ khi hình thành và tồn tại cho đến hàng chục hoặc hàng trăm triệu năm sau đó.
Sự nguội đi và kết tinh của đại dương magma này cuối cùng đã giúp hình thành đá ferroan anorthosit, tạo nên lớp vỏ đầu tiên của Mặt trăng. Đại diện cho lớp vỏ ferroan anorthosit đó chính là các mảnh đá trắng giàu khoáng chất anorthite bí ẩn mà tàu Apollo 11 đã tìm thấy hơn nửa thế kỷ trước.
Kính viễn vọng 10 tỷ USD phát hiện thiên hà cổ nhất từ trước đến nay
Sử dụng dữ liệu từ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học tại Scotland đã phát hiện thiên hà cổ nhất từng được tìm thấy, hình thành khoảng 235 triệu năm sau Big Bang.
Ảnh hưởng bất ngờ của sao Hỏa đối với đại dương trên Trái đất
Theo nghiên cứu mới, mặc dù sao Hỏa có thể cách Trái đất đến khoảng 225 triệu km, nhưng hành tinh này lại đang ảnh hưởng đến khí hậu nơi loài người sinh sống.
Điểm tối bí ẩn trong khí quyển của sao Hải Vương
Các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một điểm tối lớn và bí ẩn trong bầu khí quyển của sao Hải Vương.
Điều khiến sao Hỏa khác biệt với Trái đất
Theo Science Alert, các nhà khoa học đã phát hiện cấu tạo của lõi sao Hỏa khá giống với lõi Trái đất. Tuy nhiên, nó lại có phần dễ nén và ít đậm đặc hơn.
Tàu NASA có thể đã "lỡ tay" tiêu diệt sinh vật ngoài hành tinh?
Một nhà sinh vật học vũ trụ nổi tiếng nghi ngờ rằng cặp tàu vũ trụ hạ cánh xuống Sao Hỏa gần nửa thế kỷ trước có thể đã vô tình hủy hoại cuộc săn tìm sự sống ngoài hành tinh mãi mãi.
Phát hiện ngôi sao nhỏ nhất và người "bạn đồng hành kỳ lạ"
Một nhóm các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một hệ thống sao đôi kỳ lạ, nơi có ngôi sao nhỏ nhất từng được phát hiện.
