Tàu Ấn Độ phát hiện một “đại dương tử thần” ở Mặt trăng

Phân tích mới dựa trên bộ dữ liệu của tàu thám hiểm Mặt trăng Pragyan của Ấn Độ đã đem lại nhiều bất ngờ mới.

Pragyan là tàu đổ bộ dạng xe tự thành được tàu mẹ Chandrayaan-3 thả xuống trong sứ mệnh cùng tên năm 2023. Cho đến nay, Pragyan đã ngủ đông được 11 tháng ở Mặt trăng và không thể thức dậy.

Mặc dù vậy, các nhà khoa học ở Trái đất vẫn không ngừng phân tích bộ dữ liệu thú vị mà nó thu thập trong thời gian hoạt động ngắn ngủi.


Mặt trăng sơ khai có một đại dương magma toàn cầu - (Ảnh đồ họa: NASA).

Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature đã tiết lộ về một "đại dương tử thần". Theo nhóm tác giả dẫn đầu bởi Phòng thí nghiệm Nghiên cứu vật lý (PRL - Ấn Độ), phép đo của Pragyan đã tiết lộ hỗn hợp đặc biệt của các nguyên tố hóa học trong đất Mặt trăng (regolith) xung quanh tàu đổ bộ tương đối đồng đều.

Regolith này chủ yếu được tạo thành từ một loại đá trắng gọi là ferroan anorthosit. Có một điểm đặc biệt, mẫu đất Pragyan lấy lên ở khu vực cực Nam của Mặt trăng này có thành phần "nằm giữa" thành phần 2 mẫu khác được từ 2 địa điểm vùng xích đạo mà tàu Apollo 16 của Mỹ và Luna-20 của Liên Xô đã thu thập năm 1972.

Điều này có nghĩa dù có chút khác biệt, đất Mặt trăng vẫn có sự tương đồng lớn về mặt hóa học ở cực Nam và xích đạo. Điều này củng cố ý tưởng về một đại dương toàn cầu từng bao phủ bề mặt thiên thể khi nó còn "sơ sinh".

Nhưng đại dương này không giống với những gì chúng ta thấy trên Trái đất hiện tại, mà giống với địa cầu thuở sơ khai hơn: Đó là một đại dương magma, tức "nước" toàn là đá nóng chảy.

Giả thuyết về đại dương magma toàn cầu của Mặt trăng đã có từ lâu, gọi là "Mô hình đại dương magma Mặt trăng (LMO)". Đây sẽ là bằng chứng rõ ràng, cho thấy nó thực sự đã tồn tại.

Kết quả này cũng là mảnh ghép vừa vặn cho giả thuyết lớn hơn về sự hình thành của vệ tinh Trái đất.

Nhiều nhà khoa học tin rằng Trái đất ban đầu chỉ lẻ loi, nhưng một hành tinh tên Theia cỡ Sao Hỏa đã đâm vào nó 4,5 tỉ năm trước.

Sau vụ va chạm, một phần địa cầu sơ khai và cả Theia hợp nhất lại thành địa cầu hiện tại, một số mảnh vụn nhỏ hơn bay lên quỹ đạo rồi dần kết tụ thành Mặt trăng.

Đại dương magma đã có từ khi hình thành và tồn tại cho đến hàng chục hoặc hàng trăm triệu năm sau đó.

Sự nguội đi và kết tinh của đại dương magma này cuối cùng đã giúp hình thành đá ferroan anorthosit, tạo nên lớp vỏ đầu tiên của Mặt trăng. Đại diện cho lớp vỏ ferroan anorthosit đó chính là các mảnh đá trắng giàu khoáng chất anorthite bí ẩn mà tàu Apollo 11 đã tìm thấy hơn nửa thế kỷ trước.

TIN CŨ HƠN
Vật thể ngoài Trái đất 12.800 năm trước đã thay đổi loài người

Vật thể ngoài Trái đất 12.800 năm trước đã thay đổi loài người

12.800 năm trước, một "kẻ tấn công" ngoài Trái đất đã gây ra vụ nổ khủng khiếp phá hủy ngôi làng cổ Abu Hureyra ở Syria, một sự kiện đã tạo nên bước ngoặt cực lớn trong lịch sử nhân loại.

Đăng ngày: 11/03/2026
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.

Đăng ngày: 11/03/2026
Các nhà khoa học phát hiện rêu sa mạc có thể sống sót trên sao Hỏa

Các nhà khoa học phát hiện rêu sa mạc có thể sống sót trên sao Hỏa

Mới đây, các nhà nghiên cứu đã tìm ra một loại rêu sa mạc có thể giúp duy trì sự sống trên sao Hỏa.

Đăng ngày: 10/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Phát hiện vật thể sáng nhất trong vũ trụ

Phát hiện vật thể sáng nhất trong vũ trụ

Một chuẩn tinh mới phát hiện phá vỡ nhiều kỷ lục, không chỉ là chuẩn tinh sáng nhất từng được quan sát, đó còn là thiên thể sáng nhất được tìm thấy.

Đăng ngày: 10/03/2026
Những bí mật gì đang ẩn giấu đằng sau tín hiệu bí ẩn đến từ hướng chòm sao Scutum!

Những bí mật gì đang ẩn giấu đằng sau tín hiệu bí ẩn đến từ hướng chòm sao Scutum!

Liệu có người ngoài hành tinh trong vũ trụ hay không là một câu hỏi cổ xưa và vĩnh cửu.

Đăng ngày: 09/03/2026
Các kỹ sư NASA đang phải tìm lại hướng dẫn sử dụng các đây 45 năm để khắc phục sự cố của tàu Voyager 1

Các kỹ sư NASA đang phải tìm lại hướng dẫn sử dụng các đây 45 năm để khắc phục sự cố của tàu Voyager 1

Voyager 1 là một tàu vũ trụ nặng 722 kg hoạt động ở ngoài Hệ Mặt trời và xa hơn nữa, được phóng đi ngày 5 tháng 9 năm 1977.

Đăng ngày: 09/03/2026
Khoa Học News