Tìm thấy hộp sọ bị khoan lỗ 3.200 năm trước ở Thổ Nhĩ Kỳ

Hộp sọ bị khoan lỗ có thể vì lý do tôn giáo hoặc y học, nhưng chưa rõ người này có sống sót sau phẫu thuật hay không.

Các nhà nghiên cứu Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện hộp sọ bị khoan lỗ trong chuyến khai quật tại một nghĩa địa tỉnh Van, miền đông nước này. Cơ quan Khai quật và Nghiên cứu thuộc Ban Di sản Văn hóa và Bảo tàng thuộc Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ chia sẻ phát hiện này trên mạng xã hội Twitter hôm 12/11.


Hộp sọ khoan lỗ từ thời Đồ Sắt được phát hiện ở Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ).

Tiến sĩ Gulan Ayaz tại Khoa Khảo cổ thuộc Đại học Van Yüzüncü Yıl cho biết, phát hiện này là một ví dụ đặc biệt về thủ thuật khoan sọ 3.200 năm trước. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu vẫn chưa xác định được lý do tại sao hộp sọ bị khoan.

Theo một nghiên cứu năm 2011, việc khoan sọ trong thế giới cổ đại nhằm điều trị các vấn đề từ thể chất đến sức khỏe tâm thần. Nhóm nghiên cứu liệt kê ba lý do chính dẫn đến việc khoan sọ vào thời kỳ Đồ Đá Mới. Thứ nhất, đây có thể là nỗ lực ma thuật hoặc tôn giáo để giải phóng linh hồn tiêu cực ra khỏi cơ thể. Lý do thứ hai là nghi thức khai sáng. Lý do cuối cùng và ít phổ biến nhất là trị liệu, điều trị chấn thương, khối u, co giật, động kinh, đau nửa đầu, mất ý thức và thay đổi hành vi.

Một bí ẩn khác về hộp sọ niên đại 3.200 năm ở tỉnh Van là người này có sống sót sau cuộc phẫu thuật hay không. Dù phần bị loại bỏ ngày nay trông khá sạch sẽ, không phải bệnh nhân nào cũng sống sót qua quá trình khoan, cắt, cưa và khoét lỗ trên hộp sọ. Tuy nhiên, bằng chứng từ Peru cho thấy nhiều người đã vượt qua được, bao gồm hơn 100 cư dân của Đế chế Inca.

Năm 2018, một nhóm nhà khoa học Mỹ nghiên cứu tỷ lệ thành công của phẫu thuật khoan sọ trong các nền văn hóa và thời kỳ khác nhau. Họ phân tích hàng trăm hộp sọ từ khắp Peru, tồn tại từ năm 400 trước Công nguyên đến giữa những năm 1500. Họ kết luận, nếu xương xung quanh lỗ phẫu thuật không có dấu hiệu lành lại thì bệnh nhân đã chết trong hoặc ngay sau khi phẫu thuật. Tuy nhiên, khi xương quanh lỗ nhẵn mịn, bệnh nhân đã sống thêm nhiều năm. Với các mẫu ở Peru, tỷ lệ sống sót ngày càng tăng có vẻ cho thấy phương pháp phẫu thuật ngày càng được cải tiến, theo Corey Ragsdale, nhà khảo cổ sinh học từ Đại học Nam Illinois.

Các nhà nghiên cứu cần thêm thời gian để xác định xem liệu người bị khoan sọ ở tỉnh Van cách đây 3.200 năm có sống sót sau phẫu thuật hay không. Tuy nhiên, có thể họ sẽ không bao giờ xác định được mục đích của cuộc phẫu thuật này liên quan đến ma thuật hay y học.

TIN CŨ HƠN

"Ma hóa thạch" 183 triệu năm tiết lộ về "tận thế" có thể lặp lại

Những con ma hóa thạch là sinh vật như làm bằng không khí, không hề có chút tàn tích nào nhưng hình dáng được ghi lại nguyên vẹn qua những đường lõm của khối đá mà lẽ ra chúng nằm bên trong.

Đăng ngày: 15/03/2026
Trung Quốc tìm thấy tượng Phật nghìn năm mạ vàng bạc trong hang động

Trung Quốc tìm thấy tượng Phật nghìn năm mạ vàng bạc trong hang động

Các nhà khảo cổ học nhận thấy pho tượng Đại Phật Như Lai khổng lồ trong hang đá Long Môn ở Hà Nam có thể từng được mạ vàng, bạc và nạm thủy tinh màu.

Đăng ngày: 14/03/2026
Gặp điều kỳ quặc này, bạn có thể là

Gặp điều kỳ quặc này, bạn có thể là "con lai" của loài người khác

Các nhà khoa học đã phát hiện thêm một khác biệt giữa những người Homo sapiens thuần chủng và những người có liên quan đến cuộc hôn phối dị chủng với một loài người khác tận 60.000 năm trước.

Đăng ngày: 11/03/2026
Hãi hùng mộ cổ nữ ma cà rồng còn nguyên

Hãi hùng mộ cổ nữ ma cà rồng còn nguyên "phong ấn"

Một ngôi mộ ma cà rồng thế kỷ XVII-XVIII vừa được khai quật ở Ba Lan, bên trong là hài cốt nữ giới với chiếc liềm trên cổ để ngăn cô trở lại với thế giới.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoảnh khắc hãi hùng khi khám phá Đại kim tự tháp 4.500 năm

Khoảnh khắc hãi hùng khi khám phá Đại kim tự tháp 4.500 năm

Nhà sử học người Anh Bethany Hughes nói về “một khoảng trống lớn đáng kể” bên trong Đại kim tự tháp Giza trên kênh Channel 5 và gọi đây là “phát hiện của cả đời người”, khi được phép đến rất gần khoảng trống này.

Đăng ngày: 03/03/2026
Những điều chưa biết về khủng long

Những điều chưa biết về khủng long

Khủng long chính là 1 trong những sinh vật cổ đại nổi tiếng nhất trên Trái Đất, với vô vàn bí ẩn thú vị đang dần được khám phá đến tận ngày nay.

Đăng ngày: 02/03/2026
Nguyên nhân sốc khiến đế chế Maya bốc hơi: Cảnh báo về tận thế có thật

Nguyên nhân sốc khiến đế chế Maya bốc hơi: Cảnh báo về tận thế có thật

Một nhóm nghiên cứu đã kết hợp rất nhiều hồ sơ lịch sử với các phân tích mới về hài cốt người Maya trong thời kỳ cuối của đế chế, chỉ ra một dạng ngày tận thế mà chính chúng ta cũng có thể đối mặt trong tương lai.

Đăng ngày: 27/02/2026
Khoa Học News