2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh

Nhìn vào để thấy sự thay đổi chóng mặt của đô thị hóa.

Những tấm bản đồ cổ mở cho chúng ta một khung cửa sổ nhỏ bé, để từ đó nhìn vào cấu trúc thành phố của một nhóm người đã tồn tại cách đây cả trăm, ngàn năm. Sẽ ra sao nếu ta dùng con mắt hiện đại để nhìn vào những tấm bản đồ ấy? Liệu có dễ mường tượng ra cuộc sống xưa kia hay không?

Câu trả lời là có.


Sẽ ra sao nếu ta dùng con mắt hiện đại để nhìn vào những tấm bản đồ như này?

Henrique Andrade là sinh viên đang theo học Đại học Bách khoa Pernambuco, đã và đang ngắm nghía bản đồ quê nhà Recife của mình suốt nhiều năm nay. “Tôi thu thập những bản đồ kỹ thuật số và rồi phát hiện ra nhiều điều ít người biết về quê hương mình”, Andrade nói. “Tôi cảm thấy rằng nhiều người ở Recife cố chối bỏ quá khứ, điều đó khiến họ không hiểu mình là ai, và chẳng biết phải làm gì cho tương lai bản thân”.

Andrade mang ý tưởng táo bạo của mình tới gặp Bruno Fernandes, giáo sư giảng dạy tại ngôi trường anh đang học. Anh sinh viên trẻ muốn phát triển một thuật toán machine learning có khả năng biến bản đồ cổ thành hình ảnh vệ tinh. Anh mong muốn các tác phẩm thành hình sẽ giáo dục người dân về quá trình thay đổi của vùng đất dưới chân họ, bên cạnh đó là tác động của đô thị hóa lên các yếu tố xã hội cũng như kinh tế.

Hai thầy trò sử dụng công cụ Pix2Pix, với hai mạng neural thực hiện hai tác vụ khác nhau: một mạng tạo hình ảnh dựa trên dữ liệu đầu vào, một mạng sẽ nhận định kết quả cuối là thật hay giả. Hai mạng liên tục “đánh lừa” lẫn nhau, và kết quả cuối cùng sẽ là một tấm ảnh chân thực nhất có thể, dựa trên các yếu tố lịch sử đầu vào.


Lợi ích của hệ thống này là không cần nhiều dữ liệu đầu vào.

Khi nhìn vào ảnh, bạn sẽ hiểu hơn về quá trình thay đổi của thành phố suốt 200 năm nay”, anh Andrade giải thích. “Địa hình thành phố thay đổi rõ rệt - đất liền vươn ra những khu vực từng phủ nước và những vùng xanh đã bị thay thế bởi các hoạt động của con người”.

Lợi ích của hệ thống này là không cần nhiều dữ liệu đầu vào. Tuy nhiên nhóm nghiên cứu vẫn gặp phải những khó khăn nhất định: dữ liệu nhập máy phải đúng bối cảnh lịch sử, và hình ảnh cuối cùng cũng không sắc nét như kỳ vọng.

Bước tiếp theo, chúng tôi sẽ cải thiện độ phân giải ảnh và thử nghiệm những dữ liệu đầu vào khác”, anh Andrade nói. Anh nhìn nhận đây sẽ là một cách hiệu quả tạo ra hình ảnh hiện đại của những khu vực cổ xưa, giúp ích được cho quá trình quy hoạch hay các chuyên gia nghiên cứu lịch sử.

Hai thầy trò đã đăng tải nghiên cứu mới liên quan tới thuật toán này lên IEEE Geoscience and Remote Sensing Letters.

TIN CŨ HƠN
Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Trên thế giới có những con người xuất chúng với chỉ số thông minh vượt trội như Albert Einstein, Stephen Hawking. Tuy nhiên, trong lịch sử thế giới có rất nhiều người có chỉ số IQ cao hơn hai nhà bác học trên.

Đăng ngày: 12/03/2026
Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn thực 3/3 âm lịch

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn thực 3/3 âm lịch

Vào ngày Tết Hàn thực 3/3 hàng năm, mỗi gia đình đều bận rộn chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay. Tuy nhiên không phải ai cũng biết được nguồn gốc, ý nghĩa của ngày Tết này.

Đăng ngày: 11/03/2026
Tìm hiểu cuộc đời của nhà tiên tri mù Vanga

Tìm hiểu cuộc đời của nhà tiên tri mù Vanga

Nhà tiên tri mù Baba Vanga nổi tiểng thế giới có tên gọi đầy đủ là: Vangelia Pandeva Dimitrova, sau khi kết hôn, bà lại đổi tên thành Vangelia Gushterova.

Đăng ngày: 11/03/2026
Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Từ nhiều thập kỷ nay các nhà sinh học vẫn cho rằng đàn ông hay lạng chạ còn phụ nữ kỹ tính hơn khi chọn bạn tình. Nhưng một nghiên cứu mới lại chỉ ra rằng sự thực không đơn giản như thế.

Đăng ngày: 11/03/2026
Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Bài toán "Ai giữ cá" tưởng chừng đơn giản nhưng khiến không ít người phải chào thua trước Einstein.

Đăng ngày: 10/03/2026
Sự tích

Sự tích "rét Nàng Bân"

Rét nàng Bân là cách gọi mang tính chất như truyện cổ tích trong dân gian về đợt rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, hay nói chung là cơn rét muộn.

Đăng ngày: 10/03/2026
Rừng ngập mặn là gì? Hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam

Rừng ngập mặn là gì? Hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam

Rừng ngập mặn là một hệ sinh thái độc đáo với những những đặc điểm riêng biệt đã tạo ra sự phong phú cho thiên nhiên của chúng ta.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoa Học News