Khoa Học News

Ghi hình được vụ nổ mạnh ngang 100.000 bom nguyên tử trên Mặt trời

Một nhiếp ảnh gia ghi hình hiện tượng mang tên bom Ellerman trên bề mặt Mặt trời hôm 14/11, tập trung quanh hai vết đen.

Trang Spaceweather.com chia sẻ ảnh chụp vết đen AR3140 trên Mặt trời đang nứt ra kèm theo những vụ nổ bom Ellerman. Nhiếp ảnh gia Sylvain Weiller chụp ảnh hiện tượng hôm 14/11 từ Jerusalem, Israel. Các vụ nổ bom được khoanh tròn trong ảnh. Weiller ghi lại khoảnh khắc hơn chục vụ nổ diễn ra ở vết đen AR3140 (bên trái) và vài vụ nổ ở vết đen AR3141 (bên phải). Tất cả quá trình xảy ra trong 30 giây phơi sáng.


Vụ nổ bom Ellerman tập trung quanh hai vết đen. (Ảnh: Sylvain Weiller).

Bom Ellerman được đặt theo tên nhà vật lý Ferdinand Ellerman, người phát hiện hiện tượng vào năm 1917, cách đây hơn một thế kỷ. Hiện tượng bao gồm các vụ nổ từ nhỏ có độ mạnh bằng khoảng một phần triệu lóa Mặt trời. Tuy nhiên, mỗi vụ nổ bom Ellerman có thể giải phóng năng lượng 1026 erg, tương đương 100.000 quả bom nguyên tử sử dụng trong Thế chiến II.

Những vụ nổ kiểu này thường xuyên xảy ra do tính chất phức tạp của từ trường trên Mặt trời khi các cực tái định hình. Trong quá trình chúng dịch chuyển tới vị trí trái ngược, vật chất Mặt trời va chạm vào nhau và tái kết nối dẫn tới vụ nổ. Các nhà khoa học dự đoán lóa Mặt trời mạnh sắp xuất hiện.

Mặt trời đang trải qua chu kỳ 11 năm khi các cực từ đảo chiều. Giới nghiên cứu quan sát bề mặt Mặt trời suốt hàng thập kỷ nhằm hiểu rõ quá trình này xảy ra như thế nào và tác động tới Trái đất ra sao. Do hoạt động của Mặt trời tăng lên, các chuyên gia nhận thấy số lượng vết đen trên bề mặt ngôi sao cũng tăng theo. Chúng là kết quả do từ trường tập trung ở một số khu vực, tạm thời ngăn cản quá trình đối lưu. Nhiệt độ ở khu vực đó giảm mạnh khiến nó có vẻ tối hơn và được gọi là vết đen. Những nhà nghiên cứu thường quan sát vết đen bởi chúng có thể bùng nổ đồng thời, phun ra luồng hạt lớn gọi là cơn phun trào vành nhật hoa (CNE) hoặc lượng bức xạ cao gọi là lóa Mặt trời.

Khi hướng về phía Trái đất, những sự kiện trên tương tác với lớp trên cùng của khí quyển, tạo thành cực quang đẹp mắt trên bầu trời đêm. Dù khí quyển Trái đất bảo vệ con người khỏi bão Mặt trời, tàu vũ trụ và phi hành gia không được che chắn như vậy. Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học vẫn chưa thể dự đoán khi nào hiện tượng xảy ra.

Một sợi từ phía trên hai vết đen bùng phát hôm 14/11 và CME sẽ tới gần Trái đất hôm 18/11. Tương tác của CME với khí quyển Trái đất sẽ gây ra một cơn bão địa từ nhỏ, làm mất tín hiệu vô tuyến và điện áp tăng ở nhiều lưới điện.

TIN CŨ HƠN
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 05/06/2026
Sự thật gây sốc: Loại hành tinh quái vật này là những "cỗ máy thời gian"

Sự thật gây sốc: Loại hành tinh quái vật này là những "cỗ máy thời gian"

Dữ liệu từ NASA và ESA hé lộ một dạng hành tinh khổng lồ, cực đoan mang sức mạnh khiến ngôi sao mẹ nằm cạnh nó hồi xuân và làm sai lệch các phép đo thiên văn.

Đăng ngày: 03/06/2026
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.

Đăng ngày: 01/06/2026
Bất ngờ phát hiện "Mặt trăng" hoàn toàn mới đang ẩn nấp trong Hệ Mặt trời

Bất ngờ phát hiện "Mặt trăng" hoàn toàn mới đang ẩn nấp trong Hệ Mặt trời

Vệ tinh tự nhiên nhỏ bé được tìm thấy quay quanh một tiểu hành tinh.

Đăng ngày: 01/06/2026
NASA công bố 3 bản nhạc ma quái từ tinh vân và hành tinh khác

NASA công bố 3 bản nhạc ma quái từ tinh vân và hành tinh khác

Cả 3 vật thể phát nhạc mà NASA vừa công bố đều là những hình ảnh ngoạn mục đầu tiên mà siêu kính viễn vọng 9 tỉ USD James Webb đã chụp được và từng làm mê hoặc thế giới.

Đăng ngày: 31/05/2026
Nhiệm vụ của Lucy: Khám phá bí mật về "viên nang thời gian" của Hệ Mặt trời

Nhiệm vụ của Lucy: Khám phá bí mật về "viên nang thời gian" của Hệ Mặt trời

Lucy đã thực hiện thành công một cuộc hành trình dài vào ngày 16 tháng 10 năm 2021. Trên đường đi, nó sẽ trải qua 12 năm khám phá một mình trong không gian tối và sâu.

Đăng ngày: 30/05/2026
Có thể bạn chưa biết: Mặt trời đốt cháy tới 4,27 triệu tấn vật chất mỗi giây

Có thể bạn chưa biết: Mặt trời đốt cháy tới 4,27 triệu tấn vật chất mỗi giây

Mặt Trời là nguồn cung cấp ánh sáng, nhiệt lượng và năng lượng cho hành tinh của chúng ta cũng như toàn bộ Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 30/05/2026
Khoa Học News