Khoa Học News

Ghi hình được vụ nổ mạnh ngang 100.000 bom nguyên tử trên Mặt trời

Một nhiếp ảnh gia ghi hình hiện tượng mang tên bom Ellerman trên bề mặt Mặt trời hôm 14/11, tập trung quanh hai vết đen.

Trang Spaceweather.com chia sẻ ảnh chụp vết đen AR3140 trên Mặt trời đang nứt ra kèm theo những vụ nổ bom Ellerman. Nhiếp ảnh gia Sylvain Weiller chụp ảnh hiện tượng hôm 14/11 từ Jerusalem, Israel. Các vụ nổ bom được khoanh tròn trong ảnh. Weiller ghi lại khoảnh khắc hơn chục vụ nổ diễn ra ở vết đen AR3140 (bên trái) và vài vụ nổ ở vết đen AR3141 (bên phải). Tất cả quá trình xảy ra trong 30 giây phơi sáng.


Vụ nổ bom Ellerman tập trung quanh hai vết đen. (Ảnh: Sylvain Weiller).

Bom Ellerman được đặt theo tên nhà vật lý Ferdinand Ellerman, người phát hiện hiện tượng vào năm 1917, cách đây hơn một thế kỷ. Hiện tượng bao gồm các vụ nổ từ nhỏ có độ mạnh bằng khoảng một phần triệu lóa Mặt trời. Tuy nhiên, mỗi vụ nổ bom Ellerman có thể giải phóng năng lượng 1026 erg, tương đương 100.000 quả bom nguyên tử sử dụng trong Thế chiến II.

Những vụ nổ kiểu này thường xuyên xảy ra do tính chất phức tạp của từ trường trên Mặt trời khi các cực tái định hình. Trong quá trình chúng dịch chuyển tới vị trí trái ngược, vật chất Mặt trời va chạm vào nhau và tái kết nối dẫn tới vụ nổ. Các nhà khoa học dự đoán lóa Mặt trời mạnh sắp xuất hiện.

Mặt trời đang trải qua chu kỳ 11 năm khi các cực từ đảo chiều. Giới nghiên cứu quan sát bề mặt Mặt trời suốt hàng thập kỷ nhằm hiểu rõ quá trình này xảy ra như thế nào và tác động tới Trái đất ra sao. Do hoạt động của Mặt trời tăng lên, các chuyên gia nhận thấy số lượng vết đen trên bề mặt ngôi sao cũng tăng theo. Chúng là kết quả do từ trường tập trung ở một số khu vực, tạm thời ngăn cản quá trình đối lưu. Nhiệt độ ở khu vực đó giảm mạnh khiến nó có vẻ tối hơn và được gọi là vết đen. Những nhà nghiên cứu thường quan sát vết đen bởi chúng có thể bùng nổ đồng thời, phun ra luồng hạt lớn gọi là cơn phun trào vành nhật hoa (CNE) hoặc lượng bức xạ cao gọi là lóa Mặt trời.

Khi hướng về phía Trái đất, những sự kiện trên tương tác với lớp trên cùng của khí quyển, tạo thành cực quang đẹp mắt trên bầu trời đêm. Dù khí quyển Trái đất bảo vệ con người khỏi bão Mặt trời, tàu vũ trụ và phi hành gia không được che chắn như vậy. Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học vẫn chưa thể dự đoán khi nào hiện tượng xảy ra.

Một sợi từ phía trên hai vết đen bùng phát hôm 14/11 và CME sẽ tới gần Trái đất hôm 18/11. Tương tác của CME với khí quyển Trái đất sẽ gây ra một cơn bão địa từ nhỏ, làm mất tín hiệu vô tuyến và điện áp tăng ở nhiều lưới điện.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
NASA sắp hạ cánh xuống Trái đất thứ hai: Tiết lộ đặc biệt

NASA sắp hạ cánh xuống Trái đất thứ hai: Tiết lộ đặc biệt

Tàu thăm dò Dragonfly của NASA sẽ trực tiếp đáp xuống thế giới mà họ từng ví von là một Trái dất phiên bản ngoài hành tinh, nơi có cảnh quan rất giống địa cầu và khả năng cao là có sự sống.

Đăng ngày: 15/10/2026
Những điều bạn chưa biết về thiên thạch

Những điều bạn chưa biết về thiên thạch

Thiên thạch là gì? Một câu hỏi nghe rất quen thuộc, tưởng chừng dễ ấy thế mà nó đã và đang đánh đố không ít người.

Đăng ngày: 13/10/2026
NASA bắt được tín hiệu "xuyên không" từ thế giới 12,8 tỉ năm trước

NASA bắt được tín hiệu "xuyên không" từ thế giới 12,8 tỉ năm trước

Đài quan sát Nel Gehrels Swift của NASA đã bắt được tín hiệu không thể tin nổi từ thế giới bí ẩn thuộc về vũ trụ sơ khai.

Đăng ngày: 12/10/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 10/10/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 10/10/2026
Tiết lộ mới gây choáng ngợp về "hành tinh thứ 9" làm bằng vàng

Tiết lộ mới gây choáng ngợp về "hành tinh thứ 9" làm bằng vàng

Bản đồ chi tiết nhất về hành tinh thứ 9 nằm giữa Sao Hỏa và Sao Mộc vừa được công bố trong một nghiên cứu đăng tải trên Journal of Geophysical Research: Planets.

Đăng ngày: 09/10/2026
"Khai quật" được thứ không tưởng: "Hóa thạch ánh sáng" 9 tỉ năm

"Khai quật" được thứ không tưởng: "Hóa thạch ánh sáng" 9 tỉ năm

Một báu vật vượt thời gian, vượt qua mọi kỷ lục trước đó đã được các nhà khoa học Canada đào được trong kho dữ liệu kinh ngạc của James Webb: Một hóa thạch ánh sáng suýt bị bỏ lỡ.

Đăng ngày: 09/10/2026
Khoa Học News