Khoa Học News

Không có xà phòng, người xưa gội đầu bằng cách nào?

Nhắc đến nữ giới ở thời phong kiến Trung Quốc, có lẽ không ít người từng tưởng tượng thế này: Một cô gái với làn da mềm mại như bông bưởi đang tựa lưng vào tường, đứng bên cánh cửa hé mở, gió thổi qua, bộ trang phục rộng thùng thình bay như bướm. Khi gió dần mạnh lên, những sợi tóc đen dài cũng theo gió nhảy múa.

Cảnh tượng như vậy thật xinh đẹp, nhưng nếu tóc bết dính, mùi thoang thoảng thì có vẻ hơi khiếm nhã.

Điều này khiến người ta nghĩ rằng người xưa cũng là con người và đương nhiên phải có hoạt động tắm gội. Tuy nhiên thời bấy giờ chưa có dầu gội và dầu xả như ngày nay, vậy người xưa đã gội đầu bằng cách nào?

Trên thực tế, người thời phong kiến cũng rất coi trọng sự sạch sẽ, trong "Thuyết văn giải tự" đã đề cập đến việc giữ gìn vệ sinh cơ thể là một lễ nghi cơ bản trong lối sống hàng ngày, bao gồm gội đầu, tắm rửa thân thể, ngâm chân và rửa tay.

Thậm chí ở thời nhà Hán (202 TCN - 220) còn có lễ tắm gội. Ngoài mục đích làm sạch cơ thể, ngày lễ này còn giúp mang lại niềm vui giải trí, trở thành một “phúc lợi” của quan chức thời bấy giờ. Trong dịp lễ tắm gội, người đi làm được nghỉ 5 ngày, tắm rửa thay áo mới, về nhà đoàn viên.

Người thời bấy giờ rất giỏi trong việc tìm kiếm những nguyên liệu sẵn trong thiên nhiên. Họ nghĩ ra nhiều giải pháp thay thế khi không có dầu gội hay xà phòng.

1. Bồ kết


Người xưa dùng xà phòng bồ kết để gội đầu.

Bước đầu tiên, làm sạch bồ kết (đã phơi khô) và ngâm trong nước sôi cho đến khi mềm. Bước thứ hai là nghiền thật kỹ bồ kết đã ngâm. Bước thứ ba là nấu bồ kết đã giã nhuyễn trong nước, thêm một ít đường nâu vào, đun nhỏ lửa cho đến khi đặc lại thì tắt bếp và bảo quản để dùng dần.

Người xưa dùng xà phòng bồ kết để gội đầu, có thể loại bỏ vết dầu và giữ cho tóc sạch sẽ, bóng mượt. Ngoài gội đầu, bồ kết còn có thể dùng để giặt quần áo, quần áo giặt bằng bồ kết được cho là rất mềm mại và khó phai màu.

2. Tro thực vật

Tro thực vật, phổ biến nhất là phần tro sau khi đốt rơm rạ. Cho tro vào nước, khuấy đều, gội đầu và rửa lại với nước sạch. Phương pháp này cũng có thể đạt được hiệu quả loại bỏ dầu trên tóc.

3. Lá dâm bụt

So với bồ kết, lá dâm bụt có mùi thơm hơn. Người xưa hái lá dâm bụt về rửa sạch, sau đó loại bỏ những lá xấu, bị côn trùng phá hoại, những lá tươi còn lại cắt nhỏ, gói trong vải thưa rồi cho vào nước ấm, chà xát và bóp thật mạnh. Gội đầu bằng túi lá dâm bụt có thể mất nhiều thời gian và sức lực hơn.

4. Nước vo gạo

Người xưa rất thích dùng nước vo gạo để gội đầu khi không tìm thấy bồ kết và lá dâm bụt.

Ở thời hiện đại, chúng ta có thể đưa ra lời giải thích khoa học hơn, nước vo gạo có chứa một số axit amin và protein, sau khi các chất này tiếp xúc và được hấp thụ, tóc sẽ trở nên mượt mà, đen và bóng hơn. Tất nhiên, đừng quên xả tóc bằng nước ấm ở cuối.

5. Đậu tắm


Sản phẩm này chủ yếu phổ biến trước thời nhà Tống.

Đậu tắm là một loại bột khô, được nén thành khối từ bột đậu nành và một số dược liệu, không chỉ có thể rửa tay, rửa mặt mà còn có thể gội đầu, tắm và giặt quần áo, có thể nói là rất đa năng.

Tuy nhiên, vì quy trình làm khối đậu tắm phức tạp và có thêm dược liệu nên giá thành khá cao, bách tính dân thường không dùng sản phẩm này, mà chỉ có quý tộc mới sử dụng.

6. “Di tử”

Đây là một sự đổi mới dựa trên đậu tắm, rất giống với xà phòng ngày nay. Người ta trộn mỡ lấy từ lá lách lợn, đường, hương liệu… theo tỷ lệ rồi xay nhuyễn với nhau, sau đó đun nóng để tạo hình thành “Di tử”.

Nhiều sản phẩm để tắm rửa, gội đầu là thế, nhưng người thời xưa hầu như ai cũng có mái tóc dài, đặc biệt là phụ nữ, nên họ đa phần rất lười gội đầu. Do đó họ thường dùng chiếc lược dày để chải tóc hàng ngày, nhằm loại bỏ dầu, bụi và thậm chí là chấy. Ngoài ra, họ còn mang thêm tóc giả để tóc thật lâu bẩn, nhờ vậy không cần phải gội đầu thường xuyên.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Nguồn gốc dị không tưởng của các từ ngữ được dùng phổ biến hiện nay, bạn chắc chắn sẽ bất ngờ

Nguồn gốc dị không tưởng của các từ ngữ được dùng phổ biến hiện nay, bạn chắc chắn sẽ bất ngờ

Ngày nay, những từ tiếng Anh như "deadline" được sử dụng phổ biến trong giới văn phòng. Vậy nguồn gốc của chúng từ đâu mà ra và có gì thú vị?

Đăng ngày: 13/11/2026
Kho báu lộ ra sau cơn mưa lớn, người dân ùn ùn đi thu nhặt

Kho báu lộ ra sau cơn mưa lớn, người dân ùn ùn đi thu nhặt

Những trận cháy rừng dữ dội trong những năm gần đây cũng làm đất tơi xốp, giúp đẩy xuống hạ lưu thứ mà một số người ở đây gọi là vàng của mưa lũ.

Đăng ngày: 11/11/2026
Thanh kiếm treo dưới cây cầu cổ, vì sao hơn 170 năm không ai dám lấy cắp?

Thanh kiếm treo dưới cây cầu cổ, vì sao hơn 170 năm không ai dám lấy cắp?

Hơn 170 năm qua, vẫn chưa có ai cả gan dám lấy cắp thanh kiếm được treo dưới cây cầu cổ này. Đâu là nguyên nhân?

Đăng ngày: 11/11/2026
Dự đoán năm 2024 của nhà tiên tri Vanga gây lo lắng

Dự đoán năm 2024 của nhà tiên tri Vanga gây lo lắng

Nhà huyền môn người Bulgaria đã trở nên nổi tiếng nhờ được cho là đã dự đoán chính xác rất nhiều sự kiện lớn xảy ra trên thế giới.

Đăng ngày: 11/11/2026
Top 10 sự thật kỳ lạ nhưng thú vị về tâm lý con người mà bạn chắc chắn chưa từng nghe qua

Top 10 sự thật kỳ lạ nhưng thú vị về tâm lý con người mà bạn chắc chắn chưa từng nghe qua

Bạn có biết rằng một người càng thông minh thì càng có ít bạn bè hay 80% suy nghĩ của chúng ta là tiêu cực không?

Đăng ngày: 09/11/2026
Thế giới song trùng: Khi 2 vận động viên mang cùng tên họ, cùng gương mặt nhưng kết quả ADN lại gây sốc

Thế giới song trùng: Khi 2 vận động viên mang cùng tên họ, cùng gương mặt nhưng kết quả ADN lại gây sốc

Đối với những trường hợp song trùng, những người giống nhau về vẻ ngoài có thể được gặp phải trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, cũng có trường hợp song trùng khác khó có thể lý giải.

Đăng ngày: 09/11/2026
Những sự thật kinh ngạc về các bãi thử bom hạt nhân bí mật nhất thế giới

Những sự thật kinh ngạc về các bãi thử bom hạt nhân bí mật nhất thế giới

Trong cuộc đua nghiên cứu và sản xuất vũ khí hạt nhân, Mỹ và Liên Xô đã tiến hành thử nghiệm vũ khí này tại nhiều bãi thử bom hạt nhân.

Đăng ngày: 08/11/2026
Khoa Học News