Loài cá lớn nhất hành tinh có thể nhìn rõ trong bóng tối

Cá mập voi thường bơi gần mặt biển để ăn sinh vật phù du, nhưng chúng cũng lặn xuống vùng nước sâu ở độ sâu gần 2.000m và phần lớn các đặc tính sinh học của chúng vẫn là bí ẩn đối với con người.

Theo một nghiên cứu mới của nhóm các nhà khoa học Nhật Bản, cá nhám voi (cá mập voi) - loài cá lớn nhất hành tinh, có thể nhìn thấy rõ dù ở môi trường biển sâu tăm tối do một đột biến ở võng mạc của chúng.


Một chú cá mập voi bơi ở ngoài khơi bờ biển thành phố Nice, Pháp. (Ảnh: AFP/TTXVN).

Đột biến này cũng là nguyên nhân dẫn đến quáng gà, hay còn gọi là chứng mù đêm, ở con người. Đây là một loại suy giảm thị lực nhiều người gặp phải vào ban đêm hoặc trong môi trường thiếu ánh sáng.

Nghiên cứu cho biết đột biến gene trong mắt cá mập voi kích hoạt các sắc tố thị giác cảm nhận ánh sáng xanh - màu duy nhất chiếu xuống biển sâu, dựa trên sự thay đổi nhiệt độ.

Cá mập voi thường bơi gần mặt biển để ăn sinh vật phù du, nhưng chúng cũng lặn xuống vùng nước sâu ở độ sâu gần 2.000m và phần lớn các đặc tính sinh học của chúng vẫn là bí ẩn đối với con người.

Để hiểu rõ hơn về cách các sinh vật có thể nhìn thấy ở cả vùng nước sáng trên bề mặt lẫn môi trường tối của biển sâu, các nhà nghiên cứu đã tập trung phân tích rhodopsin - một loại protein trong võng mạc của mắt cho phép nhìn trong môi trường thiếu sáng.

Họ phát hiện ra rằng protein rhodopsin - thường nhạy với ánh sáng xanh lục, đã đột biến ở cá mập voi để trở nên nhạy hơn với ánh sáng xanh lam.

Sự thay đổi trong thành phần amino acid này giúp cá mập voi quan sát tốt hơn trong môi trường thiếu ánh sáng ở đáy biển, song thay đổi tương tự ở người lại dẫn đến chứng quáng gà.

Giáo sư tại Viện Di truyền Quốc gia Shigehiro Kuraku - nhà khoa học tham gia nghiên cứu cho biết tuy rhodopsin ở cá mập voi bị phân hủy khi tiếp xúc với nhiệt, nhưng vẫn hoạt động hiệu quả trong vùng nước lạnh của biển sâu.

Các sắc tố cảm nhận ánh sáng xanh của cá mập voi thích ứng theo nhiệt độ.

Nghiên cứu do các nhà khoa học của Viện Di truyền Quốc gia, Đại học Osaka Metropolitan, Quỹ Okinawa Churashima và Trung tâm nghiên cứu Động lực Hệ sinh học RIKEN thực hiện, được công bố trên tạp chí của Viện hàn lâm Khoa học Quốc gia.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện mới về loài cá mập búa làm choáng váng giới khoa học

Phát hiện mới về loài cá mập búa làm choáng váng giới khoa học

Các nhà khoa học đã lấy DNA của tám trong số chín loài cá mập đầu búa và sử dụng nó để xem xét mối quan hệ giữa chúng. Kết quả khiến họ choáng váng.

Đăng ngày: 31/01/2026
Quái vật tiêu diệt Megalodon đang bị loài đáng sợ hơn tàn sát

Quái vật tiêu diệt Megalodon đang bị loài đáng sợ hơn tàn sát

Một hiện tượng giống như phim kinh dị đang diễn ra ngoài khơi bờ biển San Francisco: Hàng loạt cá thể thuộc loài quái vật già hơn khủng long dạt vào bờ biển trong tình trạng bị ăn mất gan.

Đăng ngày: 29/01/2026
Cuộc xâm lược của loài cua phàm ăn

Cuộc xâm lược của loài cua phàm ăn

Suốt thập kỷ qua, những ngư dân ở Tunisia đã phải khổ sở vì loài cua xâm lấn. Giờ đây, họ tận dụng chúng để kiếm thêm thu nhập.

Đăng ngày: 22/01/2026
25.000 thùng thuốc trừ sâu chưa phân hủy dưới đáy biển

25.000 thùng thuốc trừ sâu chưa phân hủy dưới đáy biển

Các nhà khoa học tìm thấy 27.000 thùng nghi chứa hóa chất DTT ở dưới đáy biển sâu 19,3 km ngoài khơi Nam California.

Đăng ngày: 19/01/2026
Sóng độc bất thường - Sát thủ không ai muốn gặp trên biển

Sóng độc bất thường - Sát thủ không ai muốn gặp trên biển

Các nhà nghiên cứu ghi nhận một cơn sóng độc hay còn gọi là sóng sát thủ cao 17,6 m ở ngoài khơi đảo Vancouver, gấp 3 lần những cơn sóng ở xung quanh.

Đăng ngày: 18/01/2026
Những loài cá tàng hình độc đáo

Những loài cá tàng hình độc đáo

Việc nghiên cứu khả năng phản ánh sáng phân cực của cá sẽ giúp con người sáng chế các vật dụng “tàng hình” trong tương lai.

Đăng ngày: 14/01/2026
Vùng biển bí ẩn được ví với Bermuda: 4 bề không gió nhưng tàu thuyền qua là biến mất kỳ lạ

Vùng biển bí ẩn được ví với Bermuda: 4 bề không gió nhưng tàu thuyền qua là biến mất kỳ lạ

Không chỉ một vùng biển kỳ lạ được bao quanh bởi 4 dòng hải lưu, Sargasso còn được nhắc đến liên tục bởi nó có liên quan tới những vụ mất tích bí ẩn của nhiều tàu thuyền đi qua đây.

Đăng ngày: 11/01/2026
Khoa Học News