Những hành tinh lớn nhất trong vũ trụ
Các nhà thiên văn học phát hiện những hành tinh rộng gấp đôi và nặng gấp hơn 10 lần sao Mộc nhưng vẫn có giới hạn nhất định đối với độ lớn của một hành tinh.
Từ khi các nhà thiên văn học lần đầu quan sát bên ngoài Hệ Mặt trời cách đây 3 thập kỷ để phát hiện các ngoại hành tinh, con người đã biết những hành tinh trong dải Ngân Hà nói riêng và vũ trụ nói chung có đường kính và khối lượng đa dạng. Trước năm 1992, khi ngoại hành tinh đầu tiên được phát hiện, sao Mộc, hành tinh khí khổng lồ rộng gấp 11 lần Trái đất, giữ kỷ lục hành tinh lớn nhất từng biết. Nhưng kích thước của sao Mộc khá khiêm tốn so với một số hành tinh khổng lồ khác mà con người phát hiện cho tới nay, theo Live Science.
Ngoại hành tinh Kappa Andromedae b có khối lượng gấp 12,8 lần sao Mộc. (Ảnh: NASA).
Có hai thước đo cần cân nhắc khi xác định kích thước một hành tinh là đường kính và khối lượng. Theo thước đo thứ nhất, ngoại hành tinh lớn nhất có bán kính gấp đôi bán kính sao Mộc, theo Solène Ulmer-Moll, nhà nghiên cứu sau tiến sĩ ở Đại học Geneva. Đó là vật thể quay rất gần sao chủ. Chiều rộng và khối lượng của hành tinh liên quan tới nhau, nhưng cả hai không phải luôn có tương quan trực tiếp. Đó là vì các hành tinh rất đa dạng về mật độ. Vài hành tinh khí khổng lồ khối lượng thấp có thể lớn hơn hành tinh đặc và nặng.
Ví dụ, hành tinh khí khổng lồ HAT-P-67 b có bán kính gấp đôi sao Mộc, hiện nay nằm trong số những hành tinh lớn nhất về chiều rộng. Tuy nhiên, ngoại hành tinh ở cách Trái đất 1.200 năm ánh sáng này có mật độ rất thấp, vì vậy nó chỉ nặng bằng 1/3 khối lượng sao Mộc, theo Ulmer-Moll. WASP-17 b cũng lớn hơn gấp đôi sao Mộc. Hành tinh tiếp theo là KELT-9b có bán kính bằng 1,84 bán kính sao Mộc.
Phần lớn hành tinh đá không bao giờ lớn bằng những "siêu sao Mộc" nêu trên. Các hành tinh đá lớn nhất có biệt danh "siêu Trái đất" rộng gấp đôi Trái đất. Chẳng hạn, Wasp-17b có bán kính gấp 22 lần bán kính Trái đất. Tuy hành tinh đá đặc hơn hành tinh khí khổng lồ, chúng vẫn không thể nặng bằng. Đó là vì khi hành tinh đá phát triển, chúng tích tụ khí, băng.
Hành tinh có khối lượng lớn nhất nặng gấp khoảng 13 lần khối lượng sao Mộc. Ví dụ, hành tinh khí khổng lồ HD 39091 b ở cách Trái đất 60 năm ánh sáng và nặng gấp 12,3 lần sao Mộc. Giới nghiên cứu cho rằng khó có thể phát hiện hành tinh lớn hơn nữa bởi một hành tinh sẽ trở thành "sao lùn nâu" khi đạt tới ngưỡng kích thước và khối lượng nhất định.
Sao lùn nâu thường được ví như "những ngôi sao thất bại" bởi chúng nặng hơn siêu sao Mộc nhưng không đủ lớn để kích hoạt phản ứng nhiệt hạch ở lõi. "Khác biệt lớn giữa sao lùn nâu và hành tinh là khối lượng và quá trình đốt deuterium, đồng vị nặng của hydro", Nolan Grieves, nhà nghiên cứu sau tiến sĩ ở Đại học Geneva, cho biết. "Ở khối lượng lớn hơn, một vật thể sẽ có áp suất và nhiệt độ bên trong đủ cao để đốt cháy phần lớn deuterium mà nó có".
Sao lùn nâu lớn nhất từng được phát hiện là SDSS J0104+1535 cách Trái đất 750 năm ánh sáng ở rìa dải Ngân Hà. Nó có khối lượng lớn gấp 90 lần sao Mộc nhưng bán kính chỉ bằng 0,7 - 1,4 lần so với sao Mộc. Trên thực tế, nó vẫn nhỏ hơn hành tinh lớn nhất Hệ Mặt trời.
Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?
Trên thực tế, ở không gian vũ trụ không có không khí, vậy làm thế nào tên lửa có thể đốt cháy động cơ và nhiên liệu thiết yếu cần có trong không gian?
Phát hiện vật thể không gian di chuyển nhanh chưa từng có, vận tốc 612km/s
Cái chết của chúng là một sự kiện thắp sáng toàn bộ vũ trụ. Một vụ nổ siêu tân tinh đưa ruột của các ngôi sao trào ra ngoài không gian trong một đám mây khí gas và bụi mỏng cực kỳ rực rỡ.
Hành tinh sinh đôi của Trái đất đã "chết" vì ngạt thở?
Sao Kim và Trái Đất được coi là hai hành tinh sinh đôi, trong khi Trái Đất tồn tại sự sống thì sao Kim lại biến thành một địa ngục thiêu đốt.
Tìm thấy "thứ siêu hiếm" trên Mặt trăng: Cuộc chiến khai thác sẽ nổ ra?
Ý tưởng khai thác một dạng năng lượng sạch và hiệu quả từ Mặt trăng đã kích thích giới khoa học viễn tưởng và thực tế trong những thập kỷ gần đây.
Mảnh hành tinh chết rơi xuống Trái đất, chứa kho báu làm chao đảo giới khoa học
Các nhà khoa học cuối cùng cũng tìm ra lời giải về lonsdaleite, loại siêu kim cương đã khiến họ bối rối trong nhiều năm qua, với những tính chất không tương đồng với bất cứ thứ gì hiện hữu trên Trái đất.
Sự thật chưa kể về thời tiết trong không gian của Hệ Mặt trời!
Hầu hết mọi người nghĩ về không gian như một vùng trống rỗng của hư vô, nhưng trên thực tế, không gian là một nơi hỗn loạn chứa đầy plasma và từ trường
