Tại sao Đại Tây Dương đang mở rộng trong khi Thái Bình Dương co lại?
Mọi thứ trên Trái đất luôn thay đổi, sự thật là các mảng kiến tạo đang có sự giãn nở và co lại mặc dù nó diễn ra với tốc độ rất chậm.
Tại sao điều này lại xảy ra?
Trước khi tìm hiểu câu trả lời về sự thay đổi kích thước của Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, chúng ta cần hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản của kiến tạo mảng.
Kích thước của Đại Tây Dương và Thái Bình Dương đang thay đổi do quá trình lan rộng và hút chìm đáy biển. (Ảnh minh họa: Science ABC).
Thạch quyển là lớp ngoài rắn của Trái đất bao gồm lớp vỏ Trái đất và phần trên cùng của lớp phủ, được chia thành các mảng lớn-nhỏ.
Những mảng này di chuyển trên asthenosphere (quyển mềm), nó dẻo giống như nhựa của lớp phủ. Dòng đối lưu trong lớp phủ là nguyên nhân dẫn đến chuyển động của mảng này.
Có ba loại ranh giới mảng là phân kỳ, hội tụ và biến đổi. Trong đó, hai mảng di chuyển ở các ranh giới khác nhau tạo thành lớp vỏ mới và trải rộng dưới đáy đại dương. Hai tấm di chuyển về phía nhau tại ranh giới hội tụ và cuối cùng là một mảng có thể trượt bên dưới tấm kia, tạo thành một vùng hút chìm.
Tại ranh giới biến đổi, hai tấm trượt qua nhau theo các hướng song song.
Đại Tây Dương đang mở rộng
Đại Tây Dương trên hành tinh của chúng ta là một kỳ quan thiên nhiên. Đây là một vùng nước rộng lớn chiếm hơn 20% (tương đương 106,5 triệu km2) tổng diện tích bề mặt Trái đất và là đại dương lớn thứ hai trên thế giới
Tuy nhiên, con số này đang thay đổi, nguyên nhân chính là sườn núi giữa Đại Tây Dương là một chuỗi dài các ngọn núi dưới đáy biển ngăn cách hai mảng kiến tạo bao gồm mảng Bắc Mỹ và mảng Á-Âu.
Chuyển động này khiến magma từ lớp phủ của Trái đất nổi lên bề mặt dẫn đến sự hình thành lớp vỏ mới. Điều này được gọi là sự lan rộng của đáy biển.
Thái Bình Dương đang co lại
Thái Bình Dương là đại dương lớn nhất thế giới, chiếm 46% tổng diện tích bề mặt Trái đất, tương đương khoảng 63,8 triệu dặm vuông.
Quá trình hút chìm đáy biển. (Ảnh minh họa: Science ABC).
Nếu chúng ta coi Thái Bình Dương như một bể bơi khổng lồ và để lấp đầy nước vào với tất cả nước từ các con sông, hồ và suối trên thế giới, con người sẽ phải mất hơn 500 năm, giả sử không có sự bốc hơi hoặc rò rỉ.
Mặc dù có kích thước khổng lồ, Thái Bình Dương thực sự đang thu hẹp lại. Điều này do mảng Thái Bình Dương, mảng kiến tạo lớn nhất Trái đất bị đẩy bên dưới các mảng khác, quá trình này được gọi là hút chìm.
Để hiểu rõ hơn về hút chìm, chúng ta hãy tưởng tượng quá trình này giống như một máy kẹp bánh mỳ, hai mảng tương tự như hai lát bánh và vùng hút chìm là nhân bánh.
Hai lát bánh mì kết hợp với nhau khi máy ép nóng lên và nhân bánh được đẩy ra ngoài. Tại vùng hút chìm, điều tương tự cũng xảy ra nhưng thay vì lấp đầy hai mảng thì magma nổi lên bề mặt và hình thành núi lửa.
Tóm lại, sự chuyển động của các mảng kiến tạo là nguyên nhân khiến kích thước của các đại dương của chúng ta từ từ thay đổi.
Đại Tây Dương đang mở rộng do sự hình thành lớp vỏ đại dương mới ở sườn núi giữa Đại Tây Dương, trong khi Thái Bình Dương đang co lại do sự hút chìm của mảng Thái Bình Dương bên dưới các mảng xung quanh.
Những quá trình địa chất này đang diễn ra và đã định hình thế giới như chúng ta biết trong hàng triệu năm. Vì vậy, khi chúng ta quan sát bản đồ thế giới, hãy nhớ rằng nó chỉ là ảnh chụp nhanh của một hành tinh liên tục thay đổi và năng động.
Các đại dương không chỉ là những vùng nước rộng lớn, chúng là kết quả của sự tương tác mảng kiến tạo tiếp tục định hình nền tảng của thế giới chúng ta giống như một điệu nhảy không bao giờ kết thúc.
Trong đó, chuyển động của một mảng ảnh hưởng đến những mảng khác, dẫn đến một kiệt tác hành tinh ngoạn mục và luôn thay đổi.
Tại sao người châu Phi lại ăn loài ếch khổng lồ cực độc này?
Những con ếch khổng lồ được xem là món ngon ở Namibia nhưng việc ăn chúng sẽ khiến thực khách có nguy cơ bị suy thận và nóng rát ở niệu đạo.
Tại sao loài hải ly thích xây dựng những con đập để làm tổ?
Trên thực tế, những con đập được xây dựng bởi loài hải ly không chỉ được dùng làm tổ cho chúng, mà hơn thế nữa, những con đập này mang lại những lợi ích vô cùng to lớn đối với hệ sinh thái.
"Chuyện ấy" ngoài không gian, vì sao khó?
Để quan hệ tình dục trong không gian, chúng ta sẽ gặp nhiều thử thách và có thể đối mặt nhiều hậu quả khôn lường.
Tại sao gọi là biển Đỏ mà không phải là tên khác?
"Biển Đỏ" còn gọi là "Hồng Hải" hay "Xích Hải" có thể coi là một vịnh nhỏ của Ấn Độ Dương nằm giữa châu Phi và châu Á.
Vì sao 600 năm qua mái cung điện Tử Cấm Thành chưa bao giờ thấy vết phân chim?
Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh là cung điện tráng lệ, chứa đựng lịch sử của Trung Quốc qua bao đời nay.
Vì sao lại gọi 1 nghìn là 1k?
Ngày nay, mọi người bắt đầu sử dụng chữ K thay cho đơn vị nghìn nhiều hơn. Lý do là vì sao?
