Vỏ Trái đất dịch chuyển khiến nhiều loài động vật biến mất

Các bằng chứng địa chất và hóa thạch hơn nửa triệu năm tuổi đã cho thấy chính Trái đất có thể là thủ phạm của các vụ tuyệt chủng hàng loạt.

Nhóm nghiên cứu đẫn dầu bởi nhà trầm tích học Paul Myrow từ Đại học Colorado (Mỹ) cho thấy quá trình kiến tạo mảng của Trái đất có thể góp phần nuôi dưỡng sự sống nhưng cũng có thể tiêu diệt sự sống.


Các hóa thạch kỷ Cambri được khai quật tại dãy núi xuyên Nam Cực tiết lộ chính Trái đất là "sát thủ kỷ Cambri" - (Ảnh: SICENCE ADVANCE).

Theo Live Science, các tác giả đã tập trung vào Sự kiện Sinsk, là một sự kiện tuyệt chủng xảy ra trong kỷ Cambri (540-485 triệu năm trước).

Đó là kỷ địa chất chứng kiến sự bùng nổ sự sống trên Trái đất, với hàng loạt sinh vật lạ lùng, phức tạp được ra đời trong bước nhảy vọt tiến hóa lớn nhất của hệ động vật trên hành tinh.

Giữa lúc đó, Sự kiện Sinsk diễn ra một cách đột ngột, giết chết nhiều nhóm động vật lớn của đại dương bao gồm động vật có vỏ hình nón Hyolith và bọt biển Archaeocyathids, nhưng thứ từng là một phần của các hệ sinh thái rạn san hô toàn cầu.

Giờ đây, các nhà khoa học xác định được Kiến tạo Gondwana, hình thành từ khoảng 600-540 triệu năm trước, là thủ phạm.

Gondwana là tên siêu lục địa ngự trị phía Nam bán cầu trong thời kỳ đó, song song với một siêu lục địa khác tên Laurasia ở phía Bắc

Theo bài công bố trên tạp chí Science Advances, manh mối của các sự kiện được tìm thấy trong các lớp đá ở dãy núi xuyên Nam Cực tại lục địa Nam Cực và trên đảo Kangaroo của Úc.

Đó là nơi họ thu thập được nhiều hóa thạch của các sinh vật đã sinh ra và biến mất trong kỷ Cambri.

Trong đó, hóa thạch các con bọ ba thùy được cho là chìa khóa. Chúng tiến hóa nhanh chóng nên hình dạng của chúng có thể chỉ rõ thời điểm mà chúng chết đi, từ đó biết được tuổi của chúng cũng như các phiến đá đang bọc lấy chúng.

Các hóa thạch này có niên đại khoảng 514-512 triệu năm trước, tức giữa kỷ Cambri, trùng khớp với Sự kiện Sinsk.

Vào thời điểm đó, châu Đại Dương và Nam Cực đều là một phần của siêu lục địa Gondwana.

Hoạt động kiến tạo liên quan đến vùng đất này đã gây nên các sự kiện tạo núi khổng lồ, song song với việc khiến đáy biển của các đại dương nông bị chìm xuống.

Biển đột nhiên sâu hơn kéo các rạn san hô xuống thấp, khiến các sinh vật quen sống ở vùng nước nông không thể thích nghi kịp. Ngoài ra, sự xói mòn từ các dãy núi mới đổ đá cuội và sỏi vào các rạn san hô. Vì vậy, các hệ sinh thái rạn san hô "chết đuối".

Các hoạt động tạo núi còn khiến lớp vỏ Trái đất bị giãn ra ở các nơi khác, magma dâng lên và tạo thành các khu vực đá bazan rộng lớn, song song với việc giải phóng một lượng lớn khí nhà kính khiến bầu khí quyển nóng nên.

Sự nóng lên này giống như biến đổi khí hậu ngày nay đã làm chậm quá trình tuần hoàn của đại dương, khiến nước giàu oxy chìm xuống, nước phía trên trở nên thiếu oxy và thêm một loạt sinh vật bị giết chết.

Kiến tạo mảng là một lý thuyết khoa học giải thích chuyển động của các mảng kiến tạo - có thể hiểu là các mảnh vỏ của Trái đất. Các mảng này di chuyển liên tục, tương tác với nhau và tạo ra các hiện tượng địa chất như động đất, núi lửa, sự hình thành các lục địa...

Kiến tạo mảng cũng góp phần cân bằng hóa học cho Trái đất, giúp khí hậu, khí quyển của hành tinh được ổn định để sự sống có thể tiếp tục tồn tại và có thể đóng góp không nhỏ cho các phản ứng sinh ra sự sống sơ khai.

TIN CŨ HƠN
Vì sao các nhà khảo cổ tuyệt đối không chạm tay vào hai thứ “sặc sỡ” trong mộ cổ?

Vì sao các nhà khảo cổ tuyệt đối không chạm tay vào hai thứ “sặc sỡ” trong mộ cổ?

Các nhà khảo cổ cho rằng chỉ cần chạm tay vào hai thứ này trong mộ cổ thì có thể chịu tổn thất rất lớn.

Đăng ngày: 08/01/2026
Phát hiện sách cổ ẩn chứa nhiều bí thuật của Ninja Nhật

Phát hiện sách cổ ẩn chứa nhiều bí thuật của Ninja Nhật

Tại một ngôi đền cổ tại thành phố Koka, tỉnh Shiga, Nhật Bản, nơi nổi tiếng là “quê hương của các Ninja", người ta đã phát hiện ra một cuốn sách với hàng trăm năm lịch sử ghi lại nhiều bí thuật của ninja.

Đăng ngày: 06/01/2026
Phát hiện dấu vết

Phát hiện dấu vết "loài người ma" tuyệt chủng ở dãy Trường Sơn?

Một báu vật của ngành cổ nhân loại học đã được tìm thấy ở hang Tam Ngũ Hào 2, nằm ở mặt phía Lào của dãy Trường Sơn: chiếc răng rất có thể thuộc về loài người ma Denisovans.

Đăng ngày: 06/01/2026
Vì sao người tiền sử biến mất, người hiện đại phát triển tới ngày hôm nay?

Vì sao người tiền sử biến mất, người hiện đại phát triển tới ngày hôm nay?

Con người ngày nay thống trị thế giới, trong khi họ hàng gần nhất của chúng ta là người Neanderthal lại tuyệt chủng. Câu trả lời đáng ngạc nhiên, hoàn toàn không phải do trí thông minh.

Đăng ngày: 04/01/2026
Tiết lộ về

Tiết lộ về "con trăn" hơn 600 tuổi hiện ẩn mình dưới Tử Cấm Thành được canh phòng cẩn mật

Điều kỳ lạ viễn tưởng về con trăn lớn nhất thế giới có tuổi đời 612 năm hiện đang ẩn mình dưới Tử Cấm Thành được canh phòng cẩn mật vừa được tiết lộ khiến cả thế giới "kinh hoàng".

Đăng ngày: 04/01/2026
Ly kỳ “quốc bảo” từng trở thành chảo rán, chàng trai mua với 300 USD, ai ngờ giá hơn nửa tấn vàng

Ly kỳ “quốc bảo” từng trở thành chảo rán, chàng trai mua với 300 USD, ai ngờ giá hơn nửa tấn vàng

Bảo vật này từng lưu lạc khắp nơi, thậm chí trở thành chảo rán, nhưng hóa ra lại có giá trị đáng giá hơn nửa tấn vàng. Đó là gì?

Đăng ngày: 03/01/2026
Bao Công có thật sự là vị quan thanh liêm? Lời nhắn của kẻ trộm mộ để lại đã hé lộ sự thật!

Bao Công có thật sự là vị quan thanh liêm? Lời nhắn của kẻ trộm mộ để lại đã hé lộ sự thật!

Trong thực tế lịch sử, Bao Công là một vị quan nổi tiếng dưới thời nhà Tống. Câu hỏi về sự thanh liêm của Bao Cong từng khiến các nhà sử học hiện đại phải đau đầu.

Đăng ngày: 03/01/2026
Khoa Học News