Bức tường 10km trên sa mạc ngăn lũ lụt do El Nino
Một bức tường sa mạc cổ đại ở phía bắc Peru được xây để bảo vệ đất trồng trọt quý giá và kênh đào khỏi những trận lụt do El Nino.
Tàn tích tường đất dài 10km chạy xuyên qua sa mạc phía bắc Peru. (Ảnh: Gabriel Prieto)
Nhiều nhà khảo cổ cho rằng bức tường tên Muralla La Cumbre nằm gần Trujillo, được người Chimú xây dựng để bảo vệ đất đai khỏi các cuộc xâm lược của kẻ thù lâu đời là người Inca. Nhưng nghiên cứu mới nhất xác nhận giả thuyết bức tường đất dài 10 km chạy ngang qua sa mạc giúp ngăn chặn ngập lụt trong những giai đoạn ẩm ướt nhất trong chu kỳ thời tiết ở phía bắc Peru, Live Science hôm 26/6 đưa tin. Đó là thời kỳ El Nino bởi nó đem mưa lớn tới khu vực quanh dịp Giáng sinh vài năm một lần.
Dù El Nino đem hạn hán tới một số nơi trên thế giới, hiện tượng này cũng mang mưa lớn đến Ecuador và phía bắc Peru. Lũ lụt do El Nino đã diễn ra tại đó hàng nghìn năm qua và là mối đe dọa lớn đối với người Chimú, theo Gabriel Prieto, nhà khảo cổ học ở Đại học Florida. "Bình thường, lượng mưa hàng năm ở đó rất thấp, gần như không có mưa. Vì vậy, lượng mưa tăng cao sẽ gây nhiều thiệt hại", Prieto giải thích.
Vương quốc Chimor của người Chimú hình thành vào khoảng năm 900. Người Chimú thờ Mặt Trăng thay vì Mặt Trời như người Inca. Đất nước của họ bị người Inca xâm chiếm vào năm 1470, vài thập kỷ trước khi người Tây Ban Nha xuất hiện ở Nam Mỹ. Ngày nay, người Chimú chủ yếu được biết đến qua các món đồ gốm và đồ kim loại đặc trưng cũng như tàn tích của kinh đô Chan Chan.
Prieto kiểm tra đoạn tường La Cumbre cao 2,5m và nhận thấy nhiều lớp trầm tích lũ lụt chỉ có ở mặt phía đông, chứng tỏ công trình ra đời để bảo vệ đất trồng trọt của người Chimú ở phía tây, cạnh bờ biển. Kết quả xác định niên đại bằng đồng vị carbon các lớp thấp nhất hé lộ bức tường được xây vào khoảng năm 1100, có thể sau một trận lụt El Nino lớn ở thời kỳ đó. Bức tường chạy qua hai lòng sông bị ngập trong thời kỳ El Nino. Ngăn ngập lụt ở đất trồng trọt cũng giúp bảo vệ kinh đô Chan Chan nối liền qua mạng lưới kênh đào.
Prieto từng tìm thấy bằng chứng về hoạt động hiến tế trẻ em tập thể của người Chimú, bao gồm hài cốt của 76 nạn nhân ở Pampa La Cruz gần Huanchaco, cách Trujillo vài kilomet về phía tây bắc. Kết quả xác định niên đại bằng đồng vị carbon cho thấy một trong những lớp trầm tích dọc bức tường đến từ năm 1450, trùng với thời gian hiến tế hơn 140 trẻ em và 200 con lạc đà. Theo ông, người Chimú biết nguy cơ của ngập lụt do El Nino xảy ra vài năm một lần. Do đó, tầng lớp thống trị xã hội tranh thủ thiên tai để củng cố quyền lực bằng hoạt động hiến tế.
Phát hiện "báu vật ma thuật" quý hơn vàng giữa 25 hài cốt 5.000 tuổi
Phát hiện khảo cổ tại Tây Ban nha được coi là báu vật cổ đại được chế tác từ kỹ thuật tinh vi bậc nhất thế giới, bằng những vật liệu quý giá nhất và với tuổi đời 5.000 năm, nó trở nên vô giá.
Trái tim quái thú nguyên vẹn sau 380 triệu năm: "Cửa sổ vượt thời gian"
Một báu vật cổ sinh vật học đã được khai quật từ Hệ tầng Gogo ở Kimberley, miền Tây nước Úc: Một trái tim với độ nguyên vẹn khó tin từ một sinh vật tuyệt chủng sống vào kỷ Devon.
Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long
Dài 41cm và nặng hơn em bé sơ sinh, ếch Beelzebufo được coi là loài ếch lớn nhất từng tồn tại với khả năng săn mồi đáng kinh ngạc.
Những nền văn minh lâu đời nhất hành tinh
Những nền văn minh đầu tiên đã phát triển từ hàng nghìn năm trước Công nguyên, với nhiều di sản vẫn còn được lưu giữ tới ngày nay.
Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới
Nghĩa trang Xiaohe nằm trong sa mạc Taklamakan ở tây bắc Trung Quốc nổi tiếng thế giới với hàng trăm xác ướp bí ẩn.
Chuyên gia tìm thấy báu vật nhỏ xíu trong mộ cổ có giá hơn 3.200 tỷ
Không ngờ báu vật nhỏ xíu được đặt trên đầu của người tiểu thiếp trong mộ cổ này lại có giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Đó là gì?
