Loại cây dại mọc đầy ở Việt Nam nhưng ít ai để ý tới là "lá chắn" bảo vệ gan, khớp cực tốt

Cà gai leo được cho là vị thuốc nam đứng đầu trong việc điều trị các bệnh lý về gan và cải thiện sức khỏe khớp.

Thuốc quý bảo vệ gan

Cà gai leo là loại cây được biết đến trong những năm gần đây với đặc tính bảo vệ tế bào gan. Cà gai leo là cây mọc hoang dại thuộc họ Cà Solanaceae. Ở nước ta, cây cà gai leo được biết tới với nhiều tên gọi khác nhau như: Cà quýnh, cà quánh, trap khar, cà gai dây, cà vạnh, cà lù, cà bò, cà quạnh, gai cườm…

BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - cơ sở 3 cho hay, cà gai leo là một cây thuốc nam quý mọc hoang khắp nơi từ vùng núi thấp cho đến trung du hay đồng bằng ven biển. Tại miền Bắc nước ta, cà gai leo được người dân sử dụng nhiều làm nước uống thải độc gan, bảo vệ tế bào gan.

Cà gai leo có hai loại: Cà gai leo loại hoa trắng với dây nhỏ hơn, thường được dùng để chế biến thành thuốc; Cà gai leo loại hoa tím với dây lớn thì ít được sử dụng hơn do dược lý yếu.

Phân tích thành phần hoá học của cà gai leo có: alcaloid, tinh bột, saponozit, flavonozit solasodin, solasodinon, glycoalcaloid.


Cây cà gai leo. (Ảnh minh hoạ)

Theo y học cổ truyền, cà gai leo có tính ấm, vị the, hơi có độc‎. Cà gai leo có tác dụng phát tán, phong thấp, tiêu độc, trừ ho, giảm đau, cầm máu‎; chủ trị: phong thấp, nhức đầu các gân xương, ho khan, ho gà, dị ứng, xơ gan, viêm nhiễm vùng miệng.‎ Liều lượng, cách dùng cà gai leo: Ngày dùng từ 16g - 20g dạng thuốc sắc. Có thể phối hợp các vị thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ.

Bác sĩ Vũ cho biết cà gai leo đã được sử dụng lâu đời trong dân gian từ thời xa xưa. Rễ và thân của cây được dùng chữa gan yếu, mẩn ngứa. Đồng bào dân tộc Tây Nguyên dùng cà gai leo là dược liệu đầu vị chữa bệnh gan. Cà gai leo đặc biệt phát huy tác dụng trong các trường hợp vàng da, chướng bụng, người  mệt mỏi, ăn uống không tiêu.

Từ những năm 1980 cho đến nay, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về cây cà gai leo để làm sáng tỏ thêm thành phần hoạt chất, tác dụng, hiệu quả của dược liệu cà gai leo với bệnh gan. Nghiên cứu đã chỉ ra các hoạt chất trong cà gai leo, đặc biệt là dược chất glycoalcaloid có tác dụng làm chậm sự tiến triển của xơ và giảm mức độ xơ giai đoạn sớm.

"Các hoạt chất trong dịch chiết cà gai leo chữa bệnh gan rất tốt. Các hoạt chất đó có tác dụng bảo vệ gan. Không chỉ có vậy, chúng còn giúp hạn chế hủy hoại tế bào gan và hạ men gan nhanh", bác sĩ Vũ nói.

Trong nghiên cứu của TS Nguyễn Thị Bích Thu cùng cộng sự về cà gai leo đã công bố dịch chiết toàn phần từ cây cà gai leo và glycoalcaloid đều có tác dụng chống oxy hóa có ý nghĩa tương ứng là 47,5% và 38,1%.

Theo bác sĩ Vũ, có nhiều bằng chứng cho thấy cà gai leo có công dụng hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan, ngăn ngừa xơ gan tiến triển, hạ men gan, giải độc và bảo vệ gan rất hiệu quả. Tuy nhiên, khi sử dụng cà gai leo là thuốc bảo vệ lá gan cần lưu ý:

  • Nguồn gốc thuốc cần được kiểm tra kĩ về chất lượng, xuất xứ...
  • Cà gai leo có thể bị nhầm lẫn với cà tàu, cà độc dược, cà dại, nhất là những người không có chuyên môn và sau khi dược liệu đã được sơ chế...

Do vậy, người dân khi mua hoặc tự thu hái cà gai leo về làm thuốc cần phải lưu ý 2 điểm trên để tránh xảy ra ngộ độc, gây gánh nặng cho gan, khiến bệnh ngày càng trầm trọng hơn. Nếu dùng cà gai leo làm thuốc cần được tư vấn bởi thầy thuốc có chuyên môn.

Dưới đây, bác sĩ Vũ chia sẻ một số bài thuốc dân gian khác có sử dụng cà gai leo:

  • Chữa phong thấp: 20g cà gai leo, 20g vỏ chân chim, 20g rễ cây dây đau xương, 20g rễ cỏ xước, 20g dây mấu, 20g rễ tầm xuân. Cho tất cả nguyên liệu đem nấu nước và dùng uống hết trong ngày.
  • Chữa phong tê thấp, nhức mỏi, đau lưng: 10g cà gai leo, 10g thổ phục linh, 10g dây gấm, 10g kê huyết đằng, 10g lá lốt. Cho các nguyên liệu trong cùng 1 thang rồi sắc uống trong ngày. Dùng liên tục trong 1 tháng sẽ thấy có cải thiện.

Cà gai leo là cây nhỏ. Cành cây non, tán toả rộng, phủ lông hình sao và có nhiều gai. Lá cây màu xanh mọc so le, hình trứng, bầu dục hoặc thun. Mặt dưới lá hơi có lông mềm hình sao, màu trắng nhưng không bị nhám. Mặt trên của lá có gai.

Hoa cà gai leo màu trắng, nhụy vàng. Mỗi bông hoa có từ 4 đến 6 cánh. Quả mọng bóng căng, hình tròn màu xanh lúc xanh, khi chín màu đỏ, cuống quả dài tầm 2cm. Hạt quả cà gai leo màu vàng, hình thận dẹt. Cà gai leo ra hoa khoảng từ tháng 4 tới tháng 5.

TIN CŨ HƠN
Ăn nhiều cá rô phi thì cái chết đến nhanh hơn?

Ăn nhiều cá rô phi thì cái chết đến nhanh hơn?

Cá rô phi chứa ít chất dinh dưỡng. Các nhà nghiên cứu từ trường Y khoa của Đại học Wake Forest đã nghiên cứu và cho ra một báo cáo về hàm lượng axit béo omega-3 trong các loại cá phổ biến.

Đăng ngày: 16/02/2026
Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong ngày tết cổ truyền của người Việt Nam. Trước là thờ cúng tổ tiên, sau là ước mong năm mới được an khang, thịnh vượng hơn năm trước.

Đăng ngày: 16/02/2026
3 chất gây ung thư hàng đầu ẩn náu xung quanh bạn, nhiều người không biết lại vô tư ăn hàng ngày

3 chất gây ung thư hàng đầu ẩn náu xung quanh bạn, nhiều người không biết lại vô tư ăn hàng ngày

Bạn sẽ rất bất ngờ khi biết mình đang ăn phải những chất gây ung thư vào cơ thể mỗi ngày mà chẳng hay!

Đăng ngày: 15/02/2026
Bí quyết giữ hoa tươi lâu trong những ngày Tết

Bí quyết giữ hoa tươi lâu trong những ngày Tết

Mỗi dịp Tết đến xuân về, hoa tươi là thứ không thể thiếu. Những bông hoa tươi đầy màu sắc sẽ giúp cho không gian của mỗi gia đình tràn ngập sắc xuân.

Đăng ngày: 15/02/2026
Những lưu ý khi ăn cherry để không ảnh hưởng đến sức khỏe

Những lưu ý khi ăn cherry để không ảnh hưởng đến sức khỏe

Quả cherry còn gọi là quả anh đào được nhiều người rất ưa chuộng bởi vị ngon ngọt dễ ăn, giàu vitamin. Thế nhưng, ăn quả cherry cũng phải đúng cách kẻo ngộ độc.

Đăng ngày: 14/02/2026
Định nghĩa cái chết đã lung lay: Các nhà khoa học hồi sinh một đôi mắt người đã chết sau 5 tiếng đồng hồ

Định nghĩa cái chết đã lung lay: Các nhà khoa học hồi sinh một đôi mắt người đã chết sau 5 tiếng đồng hồ

Điều này sẽ làm lung lay định nghĩa về cái chết, đặc biệt là quá trình chết não khi thiếu oxy vốn được cho là không thể đảo ngược.

Đăng ngày: 14/02/2026
Tìm hiểu triệu chứng và cách chữa ngón tay gãy bút chì

Tìm hiểu triệu chứng và cách chữa ngón tay gãy bút chì

Ngón tay bị gãy bút chì là do chấn thương ở khớp giữa ngón tay, nơi có thể gập cong. Khớp này gọi được là khớp nối liên vị gần (PIP).

Đăng ngày: 13/02/2026
Khoa Học News