Tìm ra thủ phạm tiềm năng mới của bệnh Alzheimer

Phân tích mô não người hiến tặng, các nhà khoa học Mỹ đã tìm ra một hướng đi mới có thể tạo đột phá trong cuộc chiến chống lại Alzheimer.

Nghiên cứu do Đại học Washington (Mỹ) dẫn đầu, được công bố trên tạp chí khoa học Nature Aging, đã tìm thấy sự khác biệt về cách hoạt động của các tế bào microglia trong não mắc bệnh Alzheimer so với não khỏe mạnh.

Microglia là những tế bào miễn dịch giúp giữ cho bộ não của chúng ta khỏe mạnh bằng cách loại bỏ chất thải và duy trì chức năng não bình thường.


Từ trái qua: Tế bào não khỏe mạnh, tế bào bị Alzheimer và tế bào bị chết do microglia "nhấn chìm" - (Ảnh: SCIENCE PHOTO LIBRARY).

Để đối phó với sự lây nhiễm hoặc để loại bỏ các tế bào chết, chúng có thể "biến hình" thuận lợi hơn và cơ động hơn để nhấn chìm những thứ có hại cho bộ não.

Chúng cũng "cắt tỉa" các khớp thần kinh trong quá trình phát triển, giúp tạo thành những mạch não trơn tru, hoạt động tốt hơn.

Để đi sâu hơn vào vai trò của microglia trong bệnh Alzheimer, các nhà thần kinh học đã phân tích mô não từ những người hiến tặng, bao gồm 12 người mắc bệnh Alzheimer và 10 người đối chứng khỏe mạnh.

Họ đã sử dụng snRNA-seq, một phương pháp phân tích biểu hiện gene, xác định sâu 10 cụm microglia khác nhau trong mô não dựa trên bộ biểu hiện gene duy nhất của chúng - là thứ định hướng hoạt động của các tế bào.

Ba trong số các cụm chưa từng được nhìn thấy trước đây và một trong số chúng phổ biến hơn ở những người mắc bệnh Alzheimer. Loại microglia này có các gene được kích hoạt có liên quan đến tình trạng viêm và chết tế bào.

Nhìn chung, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các cụm microglia loại này trong não của những người mắc bệnh Alzheimer có nhiều khả năng là đang ở trạng thái tiền viêm.

Điều này có nghĩa là chúng có nhiều khả năng tạo ra các phân tử gây viêm một cách "quá khích", thay vì bảo vệ cơ thể thì lại có thể gây tổn thương tế bào não và góp phần vào sự tiến triển của bệnh Alzheimer.

Ngoài ra, các loại microglia trong não bệnh nhân Alzheimer cũng hoạt động kém hiệu quả hơn người bình thường. Việc dọn dẹp thiếu hiệu quả làm thấp đi cơ hội có một bộ não lão hóa khỏe mạnh.

Hiện tại, các tác giả chưa thể khẳng định 100% rằng chúng là nguyên nhân trực tiếp gây ra Alzheimer, hay bị căn bệnh nan y này biến đổi như thế nào. Tuy nhiên, rõ ràng 2 vấn đề có mối liên quan mật thiết.

Vì vậy, theo dõi sự thay đổi của microglia theo thời gian có thể giúp chúng ta hiểu chúng góp phần gây ra bệnh Alzheimer như thế nào.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Alzheimer và các bệnh mất trí nhớ khác đang xếp hàng thứ 7 trong số các nguyên nhân gây tử vong sớm hàng đầu và đang có xu hướng gia tăng nhanh trên toàn thế giới.

Theo Science Alert, nghiên cứu này vẫn đang ở giai đoạn đầu nhưng nó nâng cao hiểu biết của chúng ta về vai trò của các tế bào này đối với bệnh Alzheimer và cho thấy một số cụm microglia có thể là mục tiêu cho các phương pháp điều trị mới.

TIN CŨ HƠN
Loại nước uống buổi sáng vừa giúp tỉnh táo không kém cà phê, còn kiểm soát đường huyết hiệu quả

Loại nước uống buổi sáng vừa giúp tỉnh táo không kém cà phê, còn kiểm soát đường huyết hiệu quả

Loại nước này có tác dụng ngăn ngừa ung thư, bệnh tim cũng như có lợi cho việc kiểm soát lượng đường trong máu.

Đăng ngày: 21/03/2026
Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Ảo ảnh thị giác (Optical Illusions) vẫn được biết đến là những hình ảnh đánh lừa đôi mắt. Nhưng thực chất chúng mang một ý nghĩa khác, đó là những hình ảnh được não bộ “tiên đoán”.

Đăng ngày: 21/03/2026
Cách xử lý khi bị rết cắn

Cách xử lý khi bị rết cắn

Đôi khi trong nhà bạn xuất hiện con rết với hình thù đáng sợ. Khi chẳng may bị rết cắn, nếu không xử lý kịp thời có thể gây trúng độc và có đôi khi dẫn đến tử vong. Vậy khi bị rết cắn cần xử lý như thế nào?

Đăng ngày: 20/03/2026
Những thói quen hàng ngày gây hại cho sức khỏe mà 90% mọi người đều mắc nhưng cứ nghĩ mình làm đúng

Những thói quen hàng ngày gây hại cho sức khỏe mà 90% mọi người đều mắc nhưng cứ nghĩ mình làm đúng

Những thói quen bạn tưởng là tốt cho sức khỏe hóa ra lại khiến cơ thể gặp nhiều vấn đề hơn cả.

Đăng ngày: 20/03/2026
Tổ yến có thực sự tốt như lời đồn?

Tổ yến có thực sự tốt như lời đồn?

Làm từ chính nước bọt của một loài chim yến nhỏ chuyên sống trong các hang động ở châu Á có tên swiftlet, tổ yến được xem là thức ăn rất có lợi cho sức khỏe với giá trị dinh dưỡng cao, thậm chí còn là thành phần không thể thiếu trong 1 số loại mỹ phẩm làm đẹp, theo sách Y học cổ truyền Trung Quốc.

Đăng ngày: 20/03/2026
Tác dụng tuyệt vời của quả trứng gà đối với sức khỏe

Tác dụng tuyệt vời của quả trứng gà đối với sức khỏe

Quả trứng gà là loại quả có tác dụng tuyệt vời mà ít ai nghĩ đến, trong quả trứng gà chứa polyphenol, carotenoids, nguồn chất xơ dồi dào giúp ngừa bệnh tim mạch, chống oxy hóa rất tốt cho cơ thể.

Đăng ngày: 20/03/2026
Có 1 chất tạo ngọt ít gây hại như đường kính, giá rẻ còn giúp ngừa ung thư

Có 1 chất tạo ngọt ít gây hại như đường kính, giá rẻ còn giúp ngừa ung thư

Tại 1 vài nơi, người dân thường dùng chất này để tạo ngọt và nâng cao sức khỏe, được các chuyên gia đánh giá là bổ dưỡng bậc nhất.

Đăng ngày: 17/03/2026
Khoa Học News