Khoa Học News

"Khai quật" được thứ không tưởng: "Hóa thạch ánh sáng" 9 tỉ năm

Một báu vật vượt thời gian, vượt qua mọi kỷ lục trước đó đã được các nhà khoa học Canada đào được trong kho dữ liệu kinh ngạc của James Webb: Một hóa thạch ánh sáng suýt bị bỏ lỡ.

Đó là một ánh sáng "xuyên không" không phải của thực tại, mà tồn tại vào 9 tỉ năm trước, có khi ngày nay đã tiêu biến. Thế nhưng James Webb đã chụp được nó từ thế giới cách 9 tỉ năm ánh sáng, bởi cũng mất chừng đó thời gian để ánh sáng đi được đến gần Trái đất.

Theo Space, đó là Sparkler, thiên hà chứa những cụm sao cầu xa nhất từng được ghi nhận mà nhóm nghiên cứu từ các viện, trường thuộc Đại học Torronto - Canada đã xác định thông qua việc phân tích dữ liệu đặc sắc từ siêu kính viễn vọng không gian James Webb của NASA/ESA/CSA (các cơ quan vũ trụ của Mỹ, châu Âu và Canada).

Các cụm này có khả năng chứa những ngôi sao đầu tiên của vũ trụ, theo nhà thiên văn học Lamiya Mowla, đồng tác giả.


Bức ảnh từ James Webb tiết lộ thiên hà Sparkler chứa những cụm sao cầu cổ xưa nhất, có thể mang cả các ngôi sao đầu tiên của vũ trụ - (Ảnh: NASA/ESA/CSA)

Theo Science Alert, Sparkler, chứa những cụm sao cầu được mệnh danh "hóa thạch ánh sáng" hiện ra trong dữ liệu James Webb rõ đến nỗi các nhà khoa học có thể quan sát tia sáng lấp lánh của nó trên một loạt các bước sóng, từ đó lập mô hình cho chúng và hiểu về các đặc tính vật lý.

Điều này vô cùng có ý nghĩa với ngành thiên văn bởi các cụm sao cầu là dạng vật thể cổ xưa xuất hiện gần tâm các thiên hà như một dạng vệ tinh, chứa những ngôi sao già hơn rất nhiều so với các cụm sao phân tán, nhiều ngôi sao thậm chí xấp xỉ tuổi của vũ trụ.

Cụm sao cầu là thứ sẽ tiết lộ cho chúng ta biết về vũ trụ sơ khai và thời điểm các ngôi sao đầu tiên hình thành.

Một cụm sao cầu được quan sát từ thế giới 9 tỉ năm trước sẽ đem lại một "cửa sổ thời gian" có một không hai để nhìn vào nó khi nó hãy còn tương đối "trẻ", từ đó hiểu rõ giai đoạn "thanh niên" của những ngôi sao già này như thế nào, hoặc tham vọng hơn là chúng đã đến từ đâu và sinh ra như thế nào.

Theo nhà vật lý thiên văn Karrtheik Iyer, đồng tác giả, họ đã nghiên cứu kỹ lưỡng tận 12 cụm sao cầu trong Spakler và phát hiện 5 cụm trong số đó không có lượng oxy dự kiến phù hợp với giai đoạn tích cực hình thành sao.

Đó phải là những cụm sao cầu cổ xưa nhất , không còn tạo ra các ngôi sao mới, một dạng hóa thạch tĩnh.

Những thông tin trên mới chỉ là các kết quả sơ bộ nhất. Các nhà khoa học sẽ tiếp tục phân tích kỹ lưỡng hóa thạch ánh sáng hiếm hoi này.

Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học The Astrophysical Journal Letters.

TIN CŨ HƠN
Tổng quan về sao Thủy

Tổng quan về sao Thủy

Sao Thủy hay Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất trong tám hành tinh thuộc Hệ Mặt Trời, với chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái Đất.

Đăng ngày: 15/05/2026
NASA chuẩn bị công bố hình ảnh sâu nhất từng chụp trong vũ trụ

NASA chuẩn bị công bố hình ảnh sâu nhất từng chụp trong vũ trụ

Giám đốc Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) Bill Nelson ngày 29/6 cho biết cơ quan này sẽ công bố "hình ảnh sâu nhất về vũ trụ" do kính viễn vọng không gian James Webb chụp lại.

Đăng ngày: 14/05/2026
Những cột đá nhọn kỳ lạ trên sao Hỏa

Những cột đá nhọn kỳ lạ trên sao Hỏa

Robot tự hành Curiosity phát hiện những khối đá "gân guốc" hôm 15/5, theo hình ảnh gửi về Trái Đất.

Đăng ngày: 12/05/2026
Bão tuyết lộn ngược tạo nên "Trái đất phiên bản ngoài hành tinh"

Bão tuyết lộn ngược tạo nên "Trái đất phiên bản ngoài hành tinh"

Các nhà khoa học vừa giải mã bí ẩn về lớp vỏ băng của Europa, mặt trăng sao Mộc mà NASA tin tưởng là có sự sống.

Đăng ngày: 12/05/2026
Bằng chứng mới về khả năng Trái đất "đảo ngược"

Bằng chứng mới về khả năng Trái đất "đảo ngược"

Lớp vỏ bảo vệ Trái đất có sự thay đổi bất thường trong 2 thế kỷ qua, điều có thể ảnh hưởng đến tình trạng đảo ngược cực từ của hành tinh.

Đăng ngày: 12/05/2026
Kính viễn vọng James Webb chuẩn bị dọ thám 2 "siêu Trái đất" kỳ lạ

Kính viễn vọng James Webb chuẩn bị dọ thám 2 "siêu Trái đất" kỳ lạ

Kính viễn vọng không gian James Webb sẽ khám phá những thế giới mới ở một mức độ chi tiết chưa từng có trước đây.

Đăng ngày: 11/05/2026
Phát hiện hố Mặt trăng có nhiệt độ phù hợp cho người sống

Phát hiện hố Mặt trăng có nhiệt độ phù hợp cho người sống

Sử dụng dữ liệu từ tàu LRO, các chuyên gia NASA nhận thấy nhiệt độ trong hố trũng ở vùng Mare Tranquilitatis trên Mặt trăng chỉ khoảng 17 độ C.

Đăng ngày: 10/05/2026
Khoa Học News