Lần đầu tìm thấy vật chất tối từ 12 tỷ năm trước

Từ một di tích hóa thạch còn sót lại từ Vụ nổ lớn (Big Bang), các nhà khoa học đã phát hiện vật chất tối lâu đời nhất từ trước đến nay.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Nagoya, Nhật Bản vừa phát hiện ra vật chất tối xung quanh các thiên hà tồn tại cách đây khoảng 12 tỷ năm. Đây được xem là khám phá quan trọng, có thể giải mã sự hình thành và phát triển của vật chất bí ẩn thống trị vũ trụ này.


Vật chất tối được mô tả là không phát ra hay phản chiếu đủ bức xạ điện từ.

Trong vật lý thiên văn, thuật ngữ "vật chất tối" chỉ đến một loại vật chất giả thuyết trong vũ trụ, có thành phần chưa được biết đến. Vật chất tối được mô tả là không phát ra hay phản chiếu đủ bức xạ điện từ để có thể quan sát được bằng kính thiên văn hay các thiết bị đo đạc hiện nay, nhưng có thể nhận ra nó vì những ảnh hưởng hấp dẫn của nó đối với chất rắn và các vật thể khác cũng như với toàn thể vũ trụ.

Dựa trên hiểu biết hiện nay về những cấu trúc của thiên hà, cũng như các lý thuyết được chấp nhận rộng rãi về Vụ nổ lớn, các nhà khoa học cho rằng vật chất tối là thành phần cơ bản chiếm tới 70% vật chất trong vũ trụ (vốn được chia thành vật chất tối và vật chất thường).

Do ánh sáng phải mất một khoảng thời gian hữu hạn để truyền từ các vật thể ở xa tới Trái Đất, nên những gì mà các nhà thiên văn học nhìn thấy chỉ là "hình chiếu" của các thiên hà, khi chúng trên thực tế đã rời khỏi vị trí đó từ rất lâu. Trong suốt hàng thế kỷ, chúng ta đã đi tìm một "công thức" để có thể nhìn lại sự hình thành của vũ trụ cách đây hàng tỷ năm.

Tuy nhiên, việc quan sát vật chất tối thậm chí còn phức tạp hơn, khi nó không tương tác và phản ứng với ánh sáng như vật chất thông thường được tạo ra từ proton và neutron.

Để "nhìn thấy" vật chất tối, các nhà thiên văn học phải dựa vào sự tương tác của nó với lực hấp dẫn. Tuy nhiên, kỹ thuật này vẫn còn những hạn chế, khiến chúng ta gặp nhiều khó khăn trong việc lập bản đồ phân bố vật chất tối cho các thiên hà từ khoảng 8 đến 10 tỷ năm tuổi.

Kết quả từ nghiên cứu mới thậm chí cho thấy vật chất tối trong vũ trụ sơ khai ít "vón cục" hơn so với dự đoán từ nhiều mô hình trước đó. Điều này có thể làm thay đổi toàn bộ hiểu biết của các nhà khoa học về cách thức mà các thiên hà phát triển, đồng thời cho thấy các quy tắc cơ bản trong hoạt động của vũ trụ cách đây 13,7 tỷ năm có thể đã rất khác biệt.

"Mặc dù chưa thể khẳng định, song nếu đây là sự thật, toàn bộ mô hình về vụ trụ có thể sẽ bị sai sót khi chúng ta tìm cách quay ngược thời gian", GS. Masami Ouchi của Đại học Tokyo cho biết.

Nghiên cứu của nhóm đã được công bố ngày 1/8 trên tạp chí Physical Review Letters.

TIN CŨ HƠN
Lộ diện hành tinh suýt

Lộ diện hành tinh suýt "ăn thịt" Trái đất, có thể nhìn được bằng mắt thường

Hệ Mặt Trời sở hữu một hành tinh quái vật, hình thành bằng cách nuốt chửng nhiều hành tinh nhỏ hơn.

Đăng ngày: 22/01/2026
Người Đẹp Đen rơi xuống Sahara: Phần

Người Đẹp Đen rơi xuống Sahara: Phần "cơ thể" sơ sinh hành tinh khác

Người Đẹp Đen nổi tiếng - thiên thạch được phát hiện ở sa mạc Sahara năm 2011 - quý giá còn hơn tưởng tượng.

Đăng ngày: 22/01/2026
Sáng sớm mai, chờ đón

Sáng sớm mai, chờ đón "mưa sao băng ban ngày" siêu dày đặc

Một trong những trận mưa sao băng khó quan sát nhất trên thế giới đang chuẩn bị đạt cực đại với 200 ngôi sao băng mỗi giờ.

Đăng ngày: 18/01/2026
Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Theo nhóm nhà khoa học, tiêu chuẩn mới rất cần thiết vì con người đã tiến vào vũ trụ.

Đăng ngày: 17/01/2026
Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Kính viễn vọng không gian James Webb của NASA tiếp tục săn được 2 hình ảnh ngoạn mục: Thiên hà GLASS-z13 và GLASS-z11, 13,5 tỉ tuổi, là thiên hà cổ xưa nhất từng được ghi nhận.

Đăng ngày: 16/01/2026
Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

Đăng ngày: 15/01/2026
Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Sự giãn nở của vũ trụ và khoảng cách rất lớn giữa các ngôi sao khiến không gian vũ trụ tối đen dù có vô vàn ngôi sao chiếu sáng.

Đăng ngày: 15/01/2026
Khoa Học News