Phát hiện hố đen phóng plasma bắn phá thiên hà lân cận

Các nhà khoa học chụp được một chùm tia plasma phóng ra từ hố đen với tốc độ gần bằng ánh sáng trong sự kiện va chạm thiên hà.

Hố đen "quái vật" nằm ở trung tâm thiên hà RAD12 và chùm tia plasma khổng lồ của nó bắn phá thiên hà lân cận RAD12-B. Cả hai nằm cách Trái Đất khoảng một tỷ năm ánh sáng và đang trong giai đoạn sáp nhập. Phát hiện này đại diện cho lần đầu tiên một luồng vật chất phản lực được nhìn thấy xuất hiện từ một thiên hà và tấn công một thiên hà khác, Space hôm 16/10 đưa tin.

Các chùm tia phản lực thiên văn, bao gồm khí ion hóa và electron, thường được quan sát thấy theo cặp và chuyển động ngược chiều nhau với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng. Điều khiến trường hợp của RAD12 trở nên độc đáo là hố đen của nó dường như chỉ phóng ra một luồng plasma phản lực hướng về phía RAD12-B. Hiện tượng kỳ lạ này vẫn còn là một bí ẩn đối với các nhà khoa học.

Nhóm nghiên cứu tin rằng việc giải mã bí ẩn đó sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về quá trình hình thành sao trong sự kiện hợp nhất thiên hà, vì các luồng tia phản lực được biết đến là thổi bay khí lạnh và tạo ra các "khối xây dựng" cho sự ra đời của sao mới.


Luồng plasma phản lực phóng ra từ trung tâm thiên hà RAD12 và đang tấn công thiên hà RAD12-B. (Ảnh: Ananda Hota/GMRT/CFHT/MeerKAT)

Để quan sát vụ va chạm giữa RAD12 và RAD12-B, các nhà thiên văn học đã sử dụng kính viễn vọng vô tuyến khổng lồ GMRT ở Ấn Độ kết hợp với dữ liệu từ nhiều kính thiên văn khác, chẳng hạn như kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT - tổ hợp của 64 ăng ten - bên trong vườn quốc gia Meerkat ở Nam Phi.

Theo trưởng nhóm nghiên cứu Ananda Hota, trợ lý giáo sư tại Khoa Năng lượng Nguyên tử thuộc Đại học Mumbai ở Ấn Độ, luồng phản lực hình nón phóng ra từ hố đen ở trung tâm RAD12 trải dài tới 440.000 năm ánh sáng, dài hơn cả thiên hà chủ của nó, và đã di chuyển đủ xa để va chạm với thiên hà lân cận GMRT.

Hota lưu ý rằng khám phá này cũng có sự đóng góp to lớn của hàng nghìn sinh viên và nhà khoa học công dân trên khắp Ấn Độ. Chi tiết nghiên cứu đã được xuất bản trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters.

TIN CŨ HƠN
Sáng sớm mai, chờ đón

Sáng sớm mai, chờ đón "mưa sao băng ban ngày" siêu dày đặc

Một trong những trận mưa sao băng khó quan sát nhất trên thế giới đang chuẩn bị đạt cực đại với 200 ngôi sao băng mỗi giờ.

Đăng ngày: 18/01/2026
Xếp thành hình dạng kỳ lạ, những cơn lốc xoáy khổng lồ trên sao Mộc khiến giới khoa học sửng sốt

Xếp thành hình dạng kỳ lạ, những cơn lốc xoáy khổng lồ trên sao Mộc khiến giới khoa học sửng sốt

Các nhà khoa học nhận định đây có thể là dấu hiệu cho thấy trên sao Mộc tồn tại những yếu tố vật lý con người chưa biết tới.

Đăng ngày: 17/01/2026
Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Theo nhóm nhà khoa học, tiêu chuẩn mới rất cần thiết vì con người đã tiến vào vũ trụ.

Đăng ngày: 17/01/2026
Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Kính viễn vọng không gian James Webb của NASA tiếp tục săn được 2 hình ảnh ngoạn mục: Thiên hà GLASS-z13 và GLASS-z11, 13,5 tỉ tuổi, là thiên hà cổ xưa nhất từng được ghi nhận.

Đăng ngày: 16/01/2026
Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

Đăng ngày: 15/01/2026
Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Sự giãn nở của vũ trụ và khoảng cách rất lớn giữa các ngôi sao khiến không gian vũ trụ tối đen dù có vô vàn ngôi sao chiếu sáng.

Đăng ngày: 15/01/2026
Cách khoa học nghe được âm thanh rùng rợn của hố đen

Cách khoa học nghe được âm thanh rùng rợn của hố đen

Trái với quan niệm vũ trụ không thể có âm thanh do sóng âm không truyền được trong chân không, chúng ta thực sự có thể "nghe" vũ trụ bằng nhiều cách.

Đăng ngày: 13/01/2026
Khoa Học News